Uyanıklık Ve Dikkatlilik
Attentiveness
Tanım
Bireyin çevresel uyaranlara karşı uyanık olma hali ve aktif olarak dikkatini bir öznε, göreve ya da başkalarının gereksinimlerine yöneltme kalitesi.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik psikolog, seans sırasında danışanının sadece kelimelerine değil, ses tonundaki değişimlere, mikro mimiklerine ve beden dilindeki dalgalanmalara karşı yüksek bir uyanıklık ve dikkatlilik halini (attentiveness) sürdürerek terapötik ittifakı güçlendirir.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve nöroloji ekseninde attentiveness; retiküler aktive edici sistemin (RAS) sürdürdüğü uyarılmışlık (arousal) düzeyi ile prefrontal korteksin yönetici işlevlerinin ortak ürünüdür. Dış dünyadan gelen verilerin filtrelenmesi, seçici dikkatin (selective attention) sürdürülmesi ve çalışma belleğinde aktif tutulması süreçlerini kapsar. Klinik bağlamda ise yalnızca kognitif odaklanmayı değil, aynı zamanda prososyal davranışın ve empati temelli sosyal etkileşimlerin temel yapı taşı olan 'başkalarının sinyallerine duyarlı olma' kapasitesini de ifade eder.
Etimoloji
Latince 'attendere' (dikkatini vermek, yöneltmek; 'ad-' [yöne doğru] + 'tendere' [gerilmek, uzanmak]) fiilinden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Hipervijilans (hypervigilance) ile sıklıkla karıştırılır; hipervijilans anksiyete temelli aşırı tarama ve tehlike bekleyişiyken, attentiveness işlevsel, esnek ve amaca yönelik odaklanma halidir.