Budizm
Buddhism
Tanım
Sidertha Gautama tarafından Hindistan'da kurulan, arzu ve ıstırabın ortadan kaldırılmasıyla bilinç dönüşümünü ve nirvanaya ulaşmayı amaçlayan tanrısız din ve felsefi sistem.
Örnek Vaka / Uygulama
Kronik anksiyete ve ruminasyon (aşırı düşünme) şikayetiyle başvuran bir danışana, bilişsel erteleme ve zihinsel olaylarla özdeşleşmeme (decentering) becerilerini kazandırmak amacıyla Vipassana ve farkındalık temelli meditasyon tekniklerinin uygulanması.
Derin Analiz
Budizm, ontolojik olarak teist olmayan, fenomenolojik olarak ise zihinsel süreçlerin doğasını ve acının kökenlerini inceleyen köklü bir felsefi ve pratik gelenektir. Batı psikolojisi ve klinik bilimler bağlamında, özellikle bilinçli farkındalık (mindfulness), bilişsel esneklik ve metakognitif farkındalık gibi yapı taşlarının teorik atası kabul edilir. Zihinsel ıstırabın (dukkha) dışsal olaylardan değil, bu olaylara verilen reaktif zihinsel kalıplardan ve arzudan (tanha) kaynaklandığı varsayılır. Sekiz aşamalı asil yol (arya marga); etik davranış, zihinsel disiplin (samadhi) ve bilgelik (prajna) ekseninde nöropsikolojik ve bilişsel bir regülasyon süreci sunar. Modern psikoterapide üçüncü dal terapiler (ACT, MBSR, DBT), Budist meditasyon tekniklerini ampirik temellere oturtarak klinik pratiklere entegre etmiştir.
Etimoloji
Sanskritçe ve Pali dillerinde 'uyanmış, aydınlanmış' anlamına gelen 'buddha' sözcüğünden türetilmiştir; kökeni 'budh' (uyanmak, anlamak, idrak etmek) fiiline dayanır.
Karıştırmayın
Hinduizm ile sıklıkla karıştırılır; ancak Budizm, Hinduizm'deki kalıcı ruh (Atman) ve yüce yaratıcı tanrı kavramlarını reddeder (Anatta ilkesi). Din ve felsefe ayrımında ise epistemolojik odak noktası tanrısal dogmalar değil, pratik zihinsel kurtuluştur.