Birlikte Varoluş Hipotezi
Coexistence Hypothesis
Tanım
Yanıltıcı bilginin, tanık olunan olayın orijinal belleğiyle rekabet halinde hafızada eş zamanlı olarak barındığını öne süren bellek modeli.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir trafik kazasına tanık olan bir bireye, kaza sonrasında 'Kırmızı arabayı geçen mavi aracı hatırlıyor musun?' şeklinde yanlış yönlendirici bir soru sorulur (aslında araç gridir). Birlikte varoluş hipotezine göre, bireyin zihninde hem orijinal 'gri araba' belleği hem de sonradan empoze edilen 'mavi araba' bilgisi aynı anda durmaktadır. Sorgulama anında mavi araba bilgisi daha yakın zamanlı olduğu için aktifleşir ve birey kazada mavi araba olduğunu iddia eder; ancak uygun ipucu ve bağlamsal hatırlatıcılar sağlanırsa orijinal gri araba bilgisi de hala erişilebilir durumdadır.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve bellek araştırmaları literatüründe, yanlış bilgi etkisinin (misinformation effect) altında yatan mekanizmaları açıklamak amacıyla geliştirilmiştir. Bu hipoteze göre, bir olay sonrasında dışarıdan alınan yanlış veya manipülatif veri, orijinal bellek izini doğrudan silmez ya da bozmaz (alteration hypothesis'in aksine). Bunun yerine, her iki bilgi kümesi de bilişsel mimaride bir arada (birlikte) varlığını sürdürür. Sonluluk (recency) etkisi nedeniyle, sonradan edinilen yanlış bilgi daha yüksek bir erozyon direncine ve erişilebilirliğe sahiptir. Geri çağırma (retrieval) aşamasında, yanlış bilgi daha canlı ve kolay erişilebilir olduğu için orijinal verinin önüne geçer ve hatalı raporlamaya yol açar. Nörobiyolojik düzeyde, hipokampal ağlar üzerindeki kodlama ve konsolidasyon süreçlerinde izlerin çakışması ve rekabetçi geri çağırma dinamikleriyle açıklanır.
Etimoloji
Latince 'co-' (birlikte) + 'existere' (ortaya çıkmak, var olmak) köklerinden türetilmiş olup, Yunanca 'hypothesis' (varsayım, alt yapı) kelimesiyle birleşmiştir.
Karıştırmayın
Değişim hipotezi (alteration hypothesis); değişim hipotezi yanlış bilginin orijinal belleğin üzerine yazıldığını ve onu yok ettiğini savunurken, birlikte varoluş hipotezi her iki bilginin de bellekte eş zamanlı olarak kaldığını ve rekabet ettiğini savunur.