Varoluş
Existence
Tanım
Bir şeyin gerçekliğe sahip olma durumu, var olma niteliği ve felsefi/psikolojik düzlemde somut yaşantılanmış deneyimlerin bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik pratikte, 32 yaşındaki bir danışanın hayatındaki ani bir kayıp sonrası yaşadığı 'Hiçbir şeyin anlamı yok, boşlukta hissediyorum' söylemi, DSM-5 kriterlerine göre bir majör depresyon epizodu olarak değerlendirilebileceği gibi; varoluşsal psikoterapide bireyin 'varoluş'unun getirdiği radikal özgürlük ve anlam krizinin bir tezahürü olarak ele alınır. Terapist, hastanın semptomlarını ortadan kaldırmak yerine, onun kendi varoluşsal sorumluluğunu almasını ve hayatına kendi özgün anlamını yaratmasını hedefler.
Derin Analiz
Varoluş kavramı, psikopatoloji ve klinik psikolojide özellikle varoluşsal psikoterapi ekolünün temel eksenini oluşturur. Öz (essence) kavramının antitezi olarak konumlanan varoluş, bireyin somut dünyadaki fırlatılmışlığını, anlamsızlıkla mücadelesini, ölüm kaygısını, özgürlüğünü ve bu özgürlüğün getirdiği sorumluluğu ifade eder. Rollo May, Viktor Frankl ve Irvin Yalom gibi teorisyenler, psikolojik rahatsızlıkların temelinde bu varoluşsal verilere (ölüm, özgürlük, yalnızlık, anlamsızlık) verilen işlevsiz yanıtların yattığını savunurlar. Nörobiyolojik veya DSM-5 tabanlı bir tanı kategorisi olmamakla birlikte, insan bilincinin fenomenolojik gerçekliğini ve öz-farkındalık kapasitesini inceleyen bilişsel-varoluşsal bir üst çerçevedir.
Etimoloji
Latince 'exsistere' (ortaya çıkmak, belirmek, dışarı çıkmak) fiilinden türetilmiş olup, 'ex-' (dışarı) ve 'sistere' (durmak, yer almak) köklerinin birleşiminden meydana gelmiştir.
Karıştırmayın
Öz (Essence) kavramı ile sıklıkla karıştırılır; öz bir şeyin 'ne' olduğunu (tanımını, doğasını) belirtirken, varoluş onun 'var olup olmadığını' ve somut gerçekliğini ifade eder.