Değişim Hipotezi
Alteration Hypothesis
Tanım
Yanlış bilgi etkisini açıklayan; tanık olunan bir olaydan sonra sunulan yanıltıcı bilginin, orijinal hafıza izini tamamen değiştirdiğini, dönüştürdüğünü veya bozduğunu savunan teorik model.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir trafik kazasına tanık olan bir sürücü, kaza anında 'dur' (stop) levhası gördüğü halde, polisin veya soruşturmacının kendisine yönelttiği 'Yol verme levhasının yanından geçerken diğer araç hızla mı geliyordu?' şeklindeki yanlış yönlendirmeli sorusundan sonra, orijinal belleğindeki 'dur levhası' bilgisini 'yol ver levhası' ile değiştirir. Mahkemedeki ifadesinde artık kaza yerinde yol verme levhası gördüğünü iddia eder.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve bellek araştırmaları bağlamında değişim hipotezi, epizodik belleğin labile (değişken) doğasına odaklanır. Elizabeth Loftus ve meslektaşlarının öncülük ettiği misinformation effect (yanlış bilgi etkisi) çalışmalarında, belleğin bir video kayıt cihazı gibi çalışmadığı, aksine yeniden yapılandırmacı bir süreç izlediği varsayılır. Bu hipoteze göre, olay sonrasında dışarıdan gelen yanlış veya manipüle edici uyarıcılar, orijinal kodlanmış nöral temsille (engram) birleşir veya onun yerini alır. Bellek konsolidasyon ve yeniden konsolidasyon (reconsolidation) evrelerinde, protein sentezi ve sinaptik plastisite düzeyindeki güncellemeler sırasında orijinal veri silinebilir ya da tanınmaz hale gelecek biçimde dönüştürülebilir. Bu durum, bireyin sorgulama veya hatırlama aşamasında gerçeği değil, sonradan entegre edilen hatalı veriyi mutlak gerçeklik olarak rapor etmesine neden olur.
Etimoloji
İngilizce 'alteration' (değişiklik, başkalaşım; Latince 'alterare' [başka türlü yapmak, değiştirmek]) ve 'hypothesis' (varsayım, hipotez; Yunanca 'hypo-' [altında] + 'thesis' [öne sürme, koyma]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Coexistence hypothesis (birlikte varoluş hipotezi) ile karıştırılır. Birlikte varoluş hipotezi, orijinal bellek ile sonradan gelen yanlış bilginin zihinde eş zamanlı olarak varlığını sürdürdüğünü, değişimin olmadığını savunurken; değişim hipotezi orijinal bilginin tahrip olduğunu veya yerinden edildiğini ileri sürer.