Bilişsel Öğrenme Kuramı
Cognitive Learning Theory
Tanım
Öğrenmenin, dışsal uyarıcılara verilen mekanik tepkilerden ziyade zihinsel süreçler, algı değişiklikleri ve merkezi bilişsel yapılar aracılığıyla gerçekleştiğini savunan kuramsal yaklaşım.
Örnek Vaka / Uygulama
Karmaşık bir matematik problem çözen bir öğrencinin, sadece ezberlenmiş formülleri uygulamak yerine, problemin mantıksal yapısını kavrayarak yeni bir strateji geliştirmesi ve zihnindeki mevcut bilişsel şemaları yeni verilerle yeniden yapılandırması bilişsel öğrenme kuramının somut bir yansımasıdır.
Derin Analiz
Bilişsel öğrenme kuramı, insan zihnini pasif bir alıcı olmaktan çıkarıp aktif bir bilgi işleme merkezi olarak konumlandırır. Davranşçı ekolün aksine (S-R modeli), organizmanın çevresel uyaranları nasıl yorumladığına, kodladığına, depoladığına ve geri çağırdığına odaklanır. Tolman'ın gizli öğrenme deneyleri ve Piaget'nin şema gelişimi bu kuramın temel taşlarını oluşturur. Bilginin yapılandırılmasında içsel temsiller, dikkat, bellek ve problem çözme stratejileri başat rol oynar. Nörobiyolojik düzeyde ise bu süreçler, prefrontal korteks ve hipokampal ağlar arasındaki sinaptik plastisite ve ağ entegrasyonu ile paralellik gösterir.
Etimoloji
Latince 'cognitio' [bilme, kavrama, idrak etme] + Anglo-Saxon kökenli 'leornian' [bilgi edinmek, çalışmak] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Davranışsal öğrenme kuramı ile sıklıkla karıştırılır; aralarındaki temel fark, davranışçıların gözlemlenebilir uyarıcı-tepki bağlarına odaklanması, bilişsel kuramcıların ise gözlemlenemeyen zihinsel süreçleri ve içsel yapıları merkeze almasıdır.