Bilgi İşleme Modeli
İnformation-processing Model
Tanım
İnsan belleğini, girdileri kodlayan, depolayan ve geri çağıran bir bilgisayar sistemi gibi aşamalı olarak işleyen mekanik bir süreç şeklinde ele alan bilişsel yaklaşım.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir öğrencinin sınavda zor bir soruyu yanıtlamaya çalışırken, sorudaki görsel ve işitsel uyarıcıları duyusal belleğe alması, çalışma belleğinde (kısa süreli bellek) bu verileri manipüle etmesi ve ardından geçmiş öğrenmelerini tarayarak (uzun süreli bellek) doğru formülü hatırlayıp kâğıda aktarması sürecin tamamıdır.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve bilişsel bilimlerin temel taşlarından biri olan bu model, zihinsel süreçleri donanım-yazılım analojisiyle ele alır. Richard Atkinson ve Richard Shiffrin tarafından 1968 yılında literatüre kazandırılan çok aşamalı bellek modeli; duyusal bellek, kısa süreli bellek ve uzun süreli bellek olmak üzere üç temel yapı taşından oluşur. Bilgi; kodlama (encoding), depolama (storage) ve geri getirme (retrieval) basamaklarından oluşan ardışık bir hiyerarşiyle işlenir. Ancak güncel nörobiyolojik ve bağlantıcı (connectionist) yaklaşımlar, bu doğrusal ve bilgisayar temelli katı akışın aksine, beynin paralel dağıtık işleme yeteneğini vurgulayarak modelin bazı sınırlılıklarına işaret etmektedir.
Etimoloji
Latince 'informare' (şekillendirmek, form vermek) ve 'processus' (ilerleme, süreç) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Bağlantıcı kuram (connectionism) ve paralel dağıtık işleme (parallel distributed processing) modelleriyle sıklıkla karıştırılır; bilgi işleme modeli bilgiyi seri ve aşamalı işlerken, bağlantıcı modeller nöral ağlar üzerinden eşzamanlı ve paralel bir işleme mantığı sunar.