Bilişsel Cimri
Cognitive Miser
Tanım
İnsan zihninin karmaşık ve zahmetli zihinsel süreçler yerine, hızlı, pratik ve az enerji gerektiren zihinsel kestirmeleri tercih etme eğilimidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir işe alım yöneticisinin, yüzlerce başvuru arasından sadece adayın mezun olduğu üniversitenin adına bakarak 'bu kişi işi kesinlikle yapar' hükmüne varıp derinlemesine mülakat yapmaktan kaçınması.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve sosyal biliş literatüründe bu kavram, beynin sınırlı bilgi işleme kapasitesini optimize etmek için geliştirdiği evrimsel bir adaptasyon mekanizması olarak incelenir. Zeka düzeyinden bağımsız olarak tüm insanlarda görülen bu eğilim; sezgisel yöntemlerin (heuristics), kalıp yargıların ve atıf yanlılıklarının temelini oluşturur. Bilgi bombardımanı altında kalan insan beyni, her karar için ayrı bir analitik maliyet ödemek yerine, enerji tasarrufu sağlamak adına otomatize edilmiş bilişsel şemaları devreye sokar.
Etimoloji
Latince 'cognitio' [bilgi/anlama] ve İngilizce 'miser' [cimri, para sakınan] kelimelerinin birleşiminden oluşan metaforik bir sosyal psikoloji terimidir.
Karıştırmayın
Bilişsel esneklik (cognitive flexibility) ile karıştırılır; ancak bilişsel cimrilik değişime karşı direnç ve zihinsel kestirmelere bağlı kalma eğilişiyken, bilişsel esneklik farklı durumlara göre düşünce biçimini adapte edebilme becerisidir.