Biyolojik Olarak Birincil Yetenek
Biologically Primary Ability
Tanım
Evrimsel süreçte doğal seçilimle şekillenen, özel bir çaba gerektirmeden evrensel olarak kazanılan ve çocukların doğuştan motive olduğu temel yetenek.
Örnek Vaka / Uygulama
İki yaşındaki bir çocuğun gramer kurallarını hiç kimse ona formal bir dilbilgisi dersi vermeden, yalnızca çevresindeki konuşmaları duyarak kusursuz bir sezgiyle çözmesi ve ana dilini akıcı biçimde konuşmaya başlaması biyolojik olarak birincil yeteneğin en net örneğidir.
Derin Analiz
David C. Geary tarafından bilişsel ve evrimsel psikoloji literatürüne kazandırılan bu kavram, insan zihninin modüler ve evrimsel olarak optimize edilmiş yönlerini inceler. Dil edinimi, temel sosyal etkileşimler ve motorsal beceriler bu kategoridedir. Nörobiyolojik düzeyde, bu yeteneklerin arkasındaki sinir ağları milyarlarca yıllık hominid evrimi boyunca tür içi iletişimi ve hayatta kalmayı maksimize edecek şekilde genetik olarak kodlanmıştır. Bireyler bu becerileri edinmek için formal eğitime ihtiyaç duymaz; aksine zenginleştirilmiş çevresel uyaranlar altında içsel bir dürtüyle bu kapasiteleri spontane biçimde aktive ederler. Biyolojik olarak ikincil yeteneklerden (okuma, yazma, cebir gibi kültürel olarak üretilmiş beceriler) en temel farkı, edinimi için üst düzey bilişsel kontrol veya dışsal pekiştireç gerektirmemesidir.
Etimoloji
Latince 'biologia' (yaşam bilimi, Yunanca bios + logos) ve 'primarius' (birinci, öncelikli) köklerine dayanır; evrimsel süreçte adaptif avantaj sağlamak üzere seçilmiş temel insan kapasitelerini ifade eder.
Karıştırmayın
Biyolojik olarak ikincil yetenek (biologically secondary ability); ikincil yetenekler evrimsel açıdan yeni olan, kültürel aktarım gerektiren ve kazanılması için yoğun kognitif çaba ile formal eğitim şart olan becerilerdir.