Dikkat Daralması
Attentional Narrowing
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Acil bir hastayı yetiştirmek üzere trafikte son derece yüksek stres altında araç kullanan bir cerrahın, sadece önündeki aracın stop lambalarına odaklanması ve kavşaktan geçmekte olan bir yayayı tamamen fark edememesi.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve nörobiyoloji bağlamında dikkat daralması, akut stres anlarında sempatik sinir sisteminin ve hipotalamus-hipofiz-adrenal (HPA) aksının ani aktivasyonunun bir sonucudur. Yüksek düzeyde uyarılma (arousal), çalışma belleği kapasitesini ve dikkat seçiciliğini doğrudan etkiler. Yerleşik evrimsel perspektifte bu mekanizma, hayatta kalmayı tehdit eden acil durumlarda (kaç ya da savaş tepkisi) enerjinin tek bir hayati tehdide odaklanmasını sağlasa da, karmaşık karar verme süreçlerinin ve çevresel farkındalığın gerektiği modern ortamlarda ciddi bilişsel körlüklere neden olur.
Etimoloji
İngilizce 'attention' (latince *attentio*: yönelmek, odaklanmak) ve 'narrowing' (Cermen kökenli *narwa*: daralmak, sıkışmak) kelimelerinin birleşiminden oluşan bileşik bir terimdir.
Karıştırmayın
Seçici dikkat (selective attention) ile sıklıkla karıştırılır; seçici dikkat daha çok bilinçli veya bilişsel bir hedefe yönelik filtreleme yaparken, dikkat daralması genellikle istemsiz, yüksek stres kaynaklı ve adaptif kapasiteyi aşan bir daralmadır.
Keşfetmeye Devam Edin
Seçici Dikkat
Seçici Dikkat
Selective Attention
Çevredeki zengin ve rekabetçi uyarıcı dizgesi arasından hedefe yönelik olanların filtrelenerek öne çıkarılması, iradesiz veya çevresel uyarıcıların ise bastırılması yetisidir.
İncele
Çalışma Belleği
Çalışma Belleği
Working Memory
Bilgiyi zihinde geçici olarak tutma ve karmaşık bilişsel görevleri yerine getirmek için bu bilgi üzerinde işlem yapma kapasitesi sunan sınırlı kapasiteli bilişsel sistem.
İncele
Akut Stres Tepkisi
Akut Stres Tepkisi
Acute Stress Response
Canlının ani ve tehdit edici bir çevresel uyaranla karşılaştığında hayatta kalmasını sağlamak amacıyla devreye giren, otonom sinir sisteminin hızlı fizyolojik ve hormonal tepki mekanizmasıdır.
İncele
Bilişsel Yük
Bilişsel Yük
Cognitive Load
Belirli bir görevin yerine getirilmesi sırasında çalışma belleğinin maruz kaldığı zihinsel kaynak talebinin göreceli miktarı.
İncele