Rastlantısal Örnek Eşleme
Arbitrary Matching To Sample
Tanım
Seçim aşamasındaki doğru alternatifin, örnek olarak sunulan uyarıcıyla fiziksel veya mantıksal bir benzerlik taşımak yerine keyfi (sembolik) bir ilişki kurduğu uyarıcı eşleme prosedürüdür.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir otizm spektrum bozukluğu müdahale programında çocuğa ekranda kırmızı bir daire gösterilir (örnek uyarıcı). Çocuğun görevi, önündeki üç farklı kart arasından 'Elma' yazılı metni seçmektir. Kırmızı renk ile elma kelimesi arasında fiziksel bir bağ yoktur; ancak eğitim sürecinde bu rastlantısal (sembolik) eşleme pekiştirilerek öğretilmiştir.
Derin Analiz
Deneysel analiz ve davranışçı bilişsel bilimlerde (operant koşullama ve uyarıcı kontrolü bağlamında) bu paradigma, organizmanın fiziksel özellikler üzerinden değil, öğrenilmiş kural veya sembolik denklik ilişkileri üzerinden eşleme yapma kapasitesini test eder. Standart örnek eşlemeden (matching to sample) farklı olarak, mavi bir renk örneğine karşılık üçgen şeklinin doğru yanıt olarak seçilmesi fiziksel bir ayniyet gerektirmez. Bu süreç, özellikle dil edinimi, kavram oluşturma ve stimulus denklik (stimulus equivalence) ilişkilerinin gelişiminde temel bir basamaktır. Nöral düzeyde, prefrontal korteks ile temporoparietal ağlar arasındaki işlevsel bağlantısallığın, fiziksel olmayan bu soyut eşleme kurallarını kodlamada kritik bir rol oynadığı fMRI ve elektrofizyolojik çalışmalarla desteklenmektedir.
Etimoloji
İngilizce 'arbitrary' (keyfi, rastlantısal, Latince 'arbitrium' [seçim, irade] kökünden) + 'matching' (eşleme) + 'to sample' (örneğe göre) kelimelerinin birleşiminden oluşan davranışçı bir terminolojidir.
Karıştırmayın
Standart örnek eşleme (matching to sample) ile karıştırılır; standart versiyonda doğru seçenek örnek uyarıcının birebir aynısı veya fiziksel kopyasıdır (örneğin mavi kareye karşılık mavi kare), rastlantısal versiyonda ise ilişki tamamen semboliktir.