Dikkatsel Göz Kırpma
Attentional Blink
Tanım
Hızlı seri görsel sunumda, ilk hedef uyaranın işlenmesini takiben 200 ila 500 milisaniye içinde sunulan ikinci bir hedefi fark etme becerisindeki geçici yetersizlik.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında bir katılımcıya ekranda saniyede yaklaşık 10-15 öğe hızla akan harf ve rakam dizileri gösterilir. Katılımcıdan önce siyah renkli bir harfi (T1), ardından dizinin devamında gelen 'X' harfini (T2) bulması istenir. Eğer T2, T1'den yaklaşık 300 milisaniye sonra belirirse, katılımcılar genellikle T1'i doğru bildikleri hâlde T2'yi tamamen kaçırırlar; sanki o an gözlerini kırpıp uyaranı atlamış gibi davranırlar.
Derin Analiz
Dikkatsel göz kırpma (DGK), insan beyninin sınırlı bilişsel işlem kapasitesinin ve dikkat kaynaklarının dağılımının incelenmesinde kullanılan temel bir bilişsel paradigma aracıdır. Hızlı Seri Görsel Sunum (RSVP) görevleriyle ölçülür. Bu mekanizma, ilk hedef uyaranın (T1) çalışma belleğine kodlanması ve konsolide edilmesi sürecinde, merkezi dikkat mekanizmalarının geçici olarak meşgul olmasından kaynaklanır. Periyodik bir duyusal körlük olmayıp, tamamen üst düzey dikkatsel kapasitenin darboğazından (bottleneck) ileri gelir. Nörogörüntüleme çalışmaları, bu süreçte frontoparietal dikkat ağının ve posterior parietal korteksin yoğun aktivasyonunu göstermekte; T1 işlenirken kaynakların tükenmesi nedeniyle T2'ye ait sinyallerin kortikal derinlemesine işlemesinin sekteye uğradığını ortaya koymaktadır.
Etimoloji
İngilizce 'attention' (latince *attentio* - yönelme, odaklanma) ve 'blink' (göz kırpma, anlık kapanma) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. Bilişsel psikoloji literatürüne Raymond, Shapiro ve Arnell (1992) tarafından kazandırılmıştır.
Karıştırmayın
Değişim körlüğü (change blindness) ve dikkatsizlik körlüğü (inattentional blindness) ile sıklıkla karıştırılır. Değişim körlüğü, görsel sahnelerdeki büyük değişikliklerin gözden kaçırılmasıdır; dikkatsizlik körlüğü ise dikkat başka bir yere odaklandığı için beklenmedik bir nesnenin fark edilmemesidir. Dikkatsel göz kırpma ise ardışık ve hızlı bir zaman diliminde, dikkat kaynaklarının tükenmesine bağlı anlık bir işleme kısıtlılığıdır.
Keşfetmeye Devam Edin
Alışma
Alışma
Habituation
Aynı uyarıcının tekrar tekrar sunulması sonucunda, o uyarıcıya verilen fizyolojik veya davranışsal tepkinin kademeli olarak azalması veya sönümlenmesi.
İncele
Çeşitlendirici Keşif
Çeşitlendirici Keşif
Diversive Exploration
Bireyin uyarılma düzeyini artırmak ve yenilik aramak amacıyla gerçekleştirdiği, belirli bir amaca yönelik olmayan genel keşif davranışıdır.
İncele
Arama İmgesi
Arama İmgesi
Search İmage
Bir predatörün, sık karşılaştığı bir av türünü görsel veya koku temelli olarak zihninde kodlaması ve bu sayede çevredeki diğer alternatif avlara rağmen spesifik olarak o avı hedeflemesini sağlayan bilişsel şemadır.
İncele
Dikkat Daralması
Dikkat Daralması
Attentional Narrowing
Yüksek stresli durumlarda bireyin dikkat alanını daraltarak sınırlı sayıda bilgi kaynağına odaklanması ve bu durumun kritik, göreve ilişkin bilgilerin gözden kaçmasına yol açması.
İncele