ADS Modeli
ADS Model
Tanım
Görsel algı, motor çıktı ve dilbilgisel yapı süreçlerinin entegrasyonunu açıklamak amacıyla bilişsel psikolojide kullanılan çok bileşenli bir modeldir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir katılımcıya karmaşık bir soyut desen gösterildiğinde ve bu deseni hem çizmesi hem de yapısal özelliklerini sözel olarak kodlaması istendiğinde, ADS modelinin bileşenleri devreye girer: Açıklık aşaması görsel girdinin kapsamını belirler, çizim aşaması motor planlamayı yürütür, sözdizimi ise bu öğelerin mantıksal ve sırasal bir düzene sokulmasını sağlar.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve psikolinguistik kesişiminde yer alan ADS Modeli, bireyin çevresel uyaranları algılama açıklığını (aperture), bu uyaranlara ya da kavramlara dayalı olarak gerçekleştirdiği motor veya bilişsel yönelimi (draw) ve nihayetinde bu çıktıları organize ettiği kural sistemini (syntax) dinamik bir döngü içinde ele alır. Bu mekanizma, özellikle karmaşık görsel-uzamsal bilgilerin dilsel formatlara dönüştürülmesi veya tam tersi süreçlerde işleyen bilişsel yükü ve işlemleme basamaklarını modellemek için kullanılır. Nörobiyolojik düzeyde, parietal korteksteki görsel dikkat modülleri ile frontal lobdaki yürütücü işlev ve dil ağlarının eşzamanlı aktivasyonuna dayanan bir mimariyi temsil eder.
Etimoloji
İngilizce 'aperture' (açıklık), 'draw' (çizim/çekme) ve 'syntax' (sözdizimi) kelimelerinin baş harflerinden oluşan bir kısaltma akronimidir.
Karıştırmayın
Genellikle saf motor planlama modelleri veya doğrudan sentaktik işleme kuramlarıyla karıştırılır; ancak ADS modeli algısal girdiden nihai ifadeye kadar olan üçlü entegrasyonu bütüncül ele almasıyla bunlardan ayrılır.