Yaratıcı Zeka
Creative İntelligence
Tanım
Sternberg'in üçlü zeka kuramında bireyin yeni durumlarla karşılaşma, soyutlama yapma, icat etme, keşfetme ve hayal gücünü kullanarak alışılmışın dışında problem çözme becerilerini kapsayan zihinsel kapasite.
Örnek Vaka / Uygulama
Yüksek bir kriz anında, tedarik zinciri tamamen kopmuş bir imalat tesisinde fabrikanın mühendisinin, ellerindeki atık malzemeleri ve tamamen farklı bir sektöre ait eski makineleri yepyeni bir üretim bandı yaratmak için bir araya getirmesi ve bu sayede üretimi durdurmaksızın sürdürmesi.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve zeka kuramları bağlamında yaratıcı zeka, analitik ve pratik zeka ile birlikte Robert Sternberg’ün Üçlü Zeka Kuramı'nın (Triarchic Theory of Intelligence) omurgasını oluşturur. Standart psikometrik testlerin ölçtüğü dikey ve yakınsak düşünme becerilerinin ötesine geçerek, ıraksak (divergent) düşünce süreçlerini ve yenilikçi sentez yapma yetisini merkeze alır. Bu bilişsel boyut, bireyin daha önce hiç karşılaşmadığı karmaşık sorunlar karşısında otomatikleşmiş bilişsel şemalarını esnetmesini, sıra dışı hipotezler kurmasını ve mevcut bilgiyi özgün bir biçimde yeniden yapılandırmasını sağlar. Nörobiyolojik temelde, varsayılan mod ağı (default mode network) ile yürütücü kontrol ağının eş zamanlı ve dinamik etkileşimiyle ilişkilendirilir; bu da hem içsel hayal gücü süreçlerinin serbest akışını hem de bu çıktıların bilişsel süzgeçten geçirilerek somut bir ürüne dönüştürülmesini tetikler.
Etimoloji
Latince 'creare' (yaratmak, üretmek, meydana getirmek) fiili ile Latince 'intelligentia' (anlama, kavrama, seçme gücü, 'inter-' [arasında] + 'legere' [seçmek/okumak]) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Analitik zeka (akademik problem çözme, mantık yürütme ve test başarısına odaklanır; yaratıcı zeka ise yenilik ve alışılmamış durumlarla başa çıkmayı hedefler) ve pratik zeka (günlük hayata uyum sağlama, hayatta kalma ve çevreyi manipüle etme becerisidir).