Düşüş Etkisi

Decline Effect

Tanım

Parapsikoloji deneylerinde, katılımcıların tahmin doğruluğunun başlangıçta şans seviyesinin üzerine çıkması, ancak deney tekrarlandıkça kademeli olarak şans seviyesine düşmesi durumu.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir parapsikoloji laboratuvarında Zener kartlarıyla yapılan clairvoyance (durugörü) testinde, ilk 25 turda katılımcı ortalamanın üzerinde bir başarı yakalar. Ancak toplamda 200 tura ulaşıldığında başarı oranı istatistiksel şans çizgisine (rastlantısal olasılık seviyesine) geriler.

Derin Analiz

Düşüş etkisi (decline effect), özellikle erken dönem parapsikolojik araştırmalarda ve Zener kartları ile yapılan duyusal ötesi algı (extrasensory perception - ESP) testlerinde gözlemlenen istatistiksel ve metodolojik bir sapmadır. Katılımcıların ilk denemelerde yüksek performans sergilemesi, zamanla motivasyon kaybı, yorgunluk, dikkat dağılması veya yenilik etkisinin (novelty effect) sönmesiyle açıklanır. Metodolojik olarak ortalamaya dönüş (regression toward the mean) fenomeniyle yakından ilişkilidir; aşırı uçlardaki ilk ölçümler, sonraki bağımsız ölçümlerde popülasyon ortalamasına yaklaşma eğilimi gösterir. Bilimsel şüphecilik çerçevesinde bu etki, anormallik iddialarının ardındaki geçici ve yanıltıcı dalgalanmaların tipik bir göstergesi olarak değerlendirilir.

Etimoloji

İngilizce 'decline' (düşmek, gerilemek, azalmak; Latince *declinare* [eğilmek, sapmak]) ve 'effect' (etki, netice; Latince *effectus* [meydana getirme, sonuç]) kelimelerinin birleşiminden oluşur.

Karıştırmayın

Ortalamaya dönüş (regression toward the mean) ile karıştırılır; ortalamaya dönüş genel bir istatistiksel eğilimken, düşüş etkisi deney serisi boyunca ardışık performans kaybını ifade eder.

Keşfetmeye Devam Edin

Kronometrik Analiz

Chronometric Analysis

Uyaran koşullarındaki değişimlerin katılımcıların tepki süreleri üzerindeki etkilerini inceleyerek altta yatan zihinsel süreçler hakkında çıkarım yapma yöntemidir.

İncele

Model İnsan İşlemcisi

Model Human Processor

İnsan bilgi işlem süreçlerini algısal, bilişsel ve motor alt sistemler olarak ele alarak sistem kullanılabilirliğini nicel olarak değerlendiren ampirik bir bilişsel modeldir.

İncele

Durumlar Ve Dönüşümler

States Versus Transformations

Piagetci gelişim kuramında, çocuğun bilişsel gelişim evrelerine bağlı olarak dikkatini nesnenin statik görünümüne (durum) ya da nesnenin bir formdan diğerine geçiş sürecine (dönüşüm) odaklaması eğilimi.

İncele

Yerleştirilmiş Bellek

İmplanted Memory

Asla yaşanmamış bir olayın, dışsal telkinler, sosyal baskı veya manipülatif sorgulama teknikleri yoluyla kişinin zihnine gerçek bir anı olarak kazınması durumu.

İncele

Ana Sayfaya Dön Rastgele Keşfet

Düşüş Etkisi

Decline Effect

Tanım

Örnek Vaka / Uygulama

Bir parapsikoloji laboratuvarında Zener kartlarıyla yapılan clairvoyance (durugörü) testinde, ilk 25 turda katılımcı ortalamanın üzerinde bir başarı yakalar. Ancak toplamda 200 tura ulaşıldığında başarı oranı istatistiksel şans çizgisine (rastlantısal olasılık seviyesine) geriler.

Derin Analiz

Etimoloji

Karıştırmayın

Keşfetmeye Devam Edin

Kronometrik Analiz

Chronometric Analysis

Uyaran koşullarındaki değişimlerin katılımcıların tepki süreleri üzerindeki etkilerini inceleyerek altta yatan zihinsel süreçler hakkında çıkarım yapma yöntemidir.

İncele

Model İnsan İşlemcisi

Model Human Processor

İnsan bilgi işlem süreçlerini algısal, bilişsel ve motor alt sistemler olarak ele alarak sistem kullanılabilirliğini nicel olarak değerlendiren ampirik bir bilişsel modeldir.

İncele

Durumlar Ve Dönüşümler

States Versus Transformations

İncele

Yerleştirilmiş Bellek

İmplanted Memory

Asla yaşanmamış bir olayın, dışsal telkinler, sosyal baskı veya manipülatif sorgulama teknikleri yoluyla kişinin zihnine gerçek bir anı olarak kazınması durumu.

İncele

Ana Sayfaya Dön Rastgele Keşfet