Yerleştirilmiş Bellek
İmplanted Memory
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Çocukluk çağında bir alışveriş merkezinde kaybolduğu yönünde haftalarca telkine maruz bırakılan bir bireyin, yetişkinlikte o alışveriş merkezinde ağlayarak polis tarafından bulunduğuna dair canlı, detaylı ve duygusal bir anı geliştirmesi.
Derin Analiz
Yerleştirilmiş bellek, insan belleğinin yeniden yapılandırıcı (reconstructive) doğasının en çarpıcı kanıtlarından biridir. Olay anındaki kodlama ile sonradan gelen yanlış bilgiler (misinformation effect) birbirine karışarak otobiyografik bellekte kalıcı izler bırakır. Bilişsel düzeyde, gerçek anılar ile sahte anılar beyinde aynı duyusal ve duygusal ağları (örn. hipokampus ve prefrontal korteks etkileşimi) aktive ettiği için, birey hayal ürünü veya dışarıdan dayatılmış bir bilgiyi kendi yaşantısı olarak ayırt edemez. Özellikle Elizabeth Loftus'un öncülük ettiği çalışmalar, yönlendirici soruların ve otorite figürlerinin baskısının, mağdurlarda veya tanıklarda hiç gerçekleşmemiş travmatik olayların veya suçların 'hatırlanmasına' yol açabileceğini ampirik olarak kanıtlamıştır.
Etimoloji
Latince 'implantare' (budağı aşılamak, dikmek) fiili ile Eski İngilizce 'gemynd' (hatırlama, zihin) kelimesinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
False memory (yanıltıcı/sahte bellek daha geniş bir üst kategori olup kendiliğinden oluşan hataları da kapsar; implanted memory ise özellikle dışsal bir aktör tarafından aktif olarak zşılanmış anıları ifade eder).