Ebbinghaus İllüzyonu
Ebbinghaus İllusion
Tanım
Merkezi bir nesnenin algılanan boyutunun, çevresindeki nesnelerin büyüklüğüne bağlı olarak sistematik biçimde yanılmasına yol açan bir görsel boyut kontrastı illüzyonudur.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında katılımcılara aynı çapta iki turuncu daire gösterilir. Birinci dairenin çevresine çok büyük mavi halkalar, ikinci dairenin çevresine ise çok küçük mavi halkalar yerleştirilir. Katılımcıların büyük çoğunlukla büyük halkalarla çevrili merkezi daireyi daha küçük, küçük halkalarla çevrili olanı ise daha büyük olarak rapor etmesi, görsel sistemin mutlak ölçüm yapmadığını, aksine bağıntılı kıyaslama yaptığını kanıtlar.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve görsel algı literatüründe bu fenomen, beyindeki erken görsel alanların (özellikle V1 ve V2) bağlamsal ipuçlarından nasıl etkilendiğini inceler. İllüzyon, nesnelerin mutlak fiziksel özelliklerinden ziyade etrafındaki uyarıcılarla olan ilişkisel oranlarına göre kodlandığını gösterir. Nörofizyolojik düzeyde, retinakopiterik yollardan gelen ham verinin lateral genikükle çekirdek (LGN) ve primer görsel kortekste işlenirken 'boyut sabitliği' mekanizmasının yanılmasından kaynaklanır. İlginç olan, gözün motor çıktısının (örneğin nesneyi yakalamak için parmak açıklığı) bu illüzyondan etkilenmeyebileceği; ventral akışın (ne yolu) yanılsamaya kapılırken, dorsal akışın (nasıl yolu) fiziksel gerçekliği doğru şekilde hesaplayabildiğidir.
Etimoloji
Alman psikolog Hermann Ebbinghaus'un soyadından ve Latince 'illusio' (yanılsama, aldanma) kelimesinden türetilmiştir. Alternatif olarak Titchener çemberleri olarak da bilinir.
Karıştırmayın
Ponzo illüzyonu ve Müller-Lyer illüzyonu. Ponzo ve Müller-Lyer çizgisel perspektif ve derinlik algısı ipuçlarına dayanırken, Ebbinghaus illüzyonu doğrudan iki boyutlu uzamsal çevre ve boyut kontrastı mekanizmalarıyla ilgilidir.