Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Yanılsama

İllusion

Tanım

Duyusal bir uyarıcının yanlış yorumlanması veya hatalı değerlendirilmesi sonucu ortaya çıkan yanlış algı.

Örnek Vaka / Uygulama

Karanlık bir odada gece yarısı yerde duran kıvrık bir ip parçasının, bilişsel olarak 'yılan' şeklinde yanlış yorumlanarak anlık bir korku tepkisi yaratılması bir yanılsama örneğidir. Ortada gerçek bir nesne (ip) vardır, ancak beyin bunu hatalı kategorize etmiştir.

Derin Analiz

Yanılsama, dış dünyadan gelen fiziksel uyarıcıların (fotoreseptörler, mekanoreseptörler vb. aracılığıyla) duyu organlarımız tarafından kaydedilmesi ancak beyindeki üst düzey bilişsel süreçler ve algısal şemalar tarafından hatalı işlenmesi durumudur. Halüsinasyondan temel farkı, ortada gerçek ve fiziksel bir uyarıcının bulunması, ancak bu uyarıcının beyin tarafından anomalik bir şekilde yorumlanmasıdır. Gestalt psikolojisi ilkeleri (bütünleme, figür-zemin ilişkisi, yakınlık) yanılsamaların doğasını anlamada merkezi bir rol oynar. Beynin, veriyi en az enerji harcayarak anlamlandırma eğilimi (heuristikler), optik ve duyusal yanılsamaların temel nörobiyolojik zeminini oluşturur.

Etimoloji

Latince 'illusio' [alay etme, kandırma, aldatma] sözcüğünden türetilmiştir; kökenindeki 'in-' [içine/üzerine] ve 'ludere' [oynamak, oyun oynamak] fiillerine dayanır.

Karıştırmayın

Halüsinasyon (Ortada hiçbir fiziksel uyarıcı yokken zihnin duyusal girdi yaratması) ve sanrı / delüzyon (mantıksal kanıtlara rağmen değiştirilemeyen katı, patolojik inançlar).