Inversiyon
İnversion
Tanım
Psikoloji, görme fizyolojisi ve gelişim kuramlarında bir yapının, algının veya tarihsel cinsel yönelim modelinin tersine dönmesi veya yer değiştirmesi durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Piaget'nin somut işlemler dönemindeki bir çocuğa, 'Bu topu yuvarlayıp sosis gibi uzattık, tekrar eski top haline nasıl getirebiliriz?' diye sorulduğunda çocuğun zihinsel olarak işlemi tersine çevirebilmesi (inversiyon yapabilmesi) mantıksal korunum becerisinin kazanıldığını gösterir.
Derin Analiz
Inversiyon kavramı, disiplinler arası bağlamda farklı anlam katmanlarına sahiptir. Jean Piaget'nin gelişim kuramında 'negation' (olumsuzlama) ile eşanlamlı kullanılan bu terim, mantıksal bir işlemin tersine çevrilerek başlangıç durumuna dönülmesini ifade eden zihinsel bir operasyondur. Görme alanında (in vision), ışığın optik sistemden geçerek retinada ters (baş aşağı) bir görüntü oluşturmasını tanımlar. Tarihsel psikoseksüel kuramlarda ise (özellikle 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başı seksolojisinde,örn. Havelock Ellis ve Magnus Hirschfeld), eşcinselliği açıklamak için kullanılan ve bireyin doğuştan karşı cinsin zihinsel veya davranışsal özelliklerini taşıdığı varsayılan 'cinsiyet rolleri tersine dönmesi' hipotezidir. Modern psikolojide tarihsel anlamı terk edilmiş, bilişsel ve görsel mekanizmalardaki yerini korumuştur.
Etimoloji
Latince kökenli 'invertere' (tersine çevirmek, alt üst etmek) fiilinden türetilmiştir; 'in-' (içine, yönelme) ve 'vertere' (dönmek, çevirmek) morfemlerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Genel gerileme (regresyon) kavramıyla karıştırılabilir; ancak inversiyon bir işlevin veya görüntünün geometrik ya da mantıksal olarak tersine dönmesini ifade ederken, regresyon gelişimsel olarak daha erken bir evreye dönüştür.