Prosedürel Rasyonellik
Procedural Rationality
Tanım
Bir kararın kendi nesnel sonucundan ziyade, o karara ulaşmak için kullanılan bilişsel süreçlerin ve yöntemlerin rasyonelliği.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir borsa yatırımcısının, piyasadaki tüm anlık verileri işleyemediği için (maddi ve bilişsel imkansızlık) belirli bir risk analiz protokolünü ve karar matrisini izleyerek hisse senedi alması; hisse senedi sonunda zarar etse bile izlenen yöntemin prosedürel açıdan rasyonel kabul edilmesidir.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve karar teorisinde prosedürel rasyonellik, Herbert Simon’ın sınırlı rasyonellik (bounded rationality) paradigmasının temel taşlarından biridir. İnsan zihninin bilişsel kapasite, zaman ve bilgi açısından kısıtlı olması nedeniyle ideal (substantive) optimize kararlar alamadığını, bunun yerine tatmin edici (satisficing) bilişsel algoritmalar ve sezgisel stratejiler ürettiğini inceler. Nöroekonomi ve karar verme mekanizmalarında, prefrontal korteksin karmaşık problemlerde izlediği yürütücü işlev basamaklarını, hata denetim devrelerini ve kural tabanlı değerlendirme süreçlerini merkeze alır.
Etimoloji
Latince 'procedere' [ilerlemek, adım atmak] ve Latince 'rationalis' [akla dayanan, mantıksal] kelimelerinin bileşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Substantive rationality (özsel/maddi rasyonellik) ile sıklıkla karıştırılır; özsel rasyonellik sonucun doğruluğuna ve optimizasyonuna odaklanırken, prosedürel rasyonellik sonuca giden bilişsel yolun ve metodolojinin tutarlılığını inceler.
Keşfetmeye Devam Edin
Substantive Rationality
Substantive Rationality
Substantive Rationality
Bir kararın elde ediliş süreçlerinin mantığından bağımsız olarak, bizzat kararın kendisinin barındırdığı özsel akılcılık ve amaca uygunluk derecesi.
İncele