Substantive Rationality
Substantive Rationality
Tanım
Bir kararın elde ediliş süreçlerinin mantığından bağımsız olarak, bizzat kararın kendisinin barındırdığı özsel akılcılık ve amaca uygunluk derecesi.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir şirketin yatırım yöneticisinin, piyasadaki karmaşık algoritmik dalgalanmaları ve analiz süreçlerini tamamen göz ardı ederek şans eseri veya sezgisel olarak yüksek getirili tek bir hisse senedine tüm sermayeyi yatırması ve devasa bir kâr elde etmesi, sürecin kusurlu olmasına rağmen 'özsel rasyonellik' açısından başarılı bir karar olarak değerlendirilmesine yol açar.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler, karar alma kuramı ve ekonomi politik bağlamında substantive rationality (özsel rasyonellik), Max Weber'in sosyolojik çerçevesinden beslenen bir kavramdır. Bireyin ya da sistemin belirli değerler, nihai hedefler veya kıt kaynaklar doğrultusunda en optimal sonuca ulaşıp ulaşmadığını değerlendirir. Burada odak noktası 'nasıl karar verildiği' değil, 'verilen kararın nesnel olarak ne kadar rasyonel olduğu'dur. Herbert Simon'ın sınırlı rasyonellik kuramı ve prosedürsel rasyonellik (procedural rationality) kavramıyla karşıtlık oluşturur; zira prosedürsel rasyonellik karar mekanizmalarının ve bilişsel algoritmaların doğruluğuna odaklanırken, özsel rasyonellik tamamen çıktının kalitesini ve amacına hizmet etme düzeyini masaya yatırır.
Etimoloji
Latince 'substantia' (öz, varlık, madde) kelimesinden türetilen substantive (özsel, maddi) sıfatı ile Latince 'rationalitas' (akılcılık, oran) kökünden gelen rationality kelimesinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Procedural rationality (prosedürsel rasyonellik) ile sıkça karıştırılır. Prosedürsel rasyonellik karara varırken kullanılan yöntemlerin ve bilişsel adımların doğruluğunu incelerken; özsel rasyonellik, kullanılan yöntemler ne kadar hatalı veya eksik olursa olsun, bizzat sonucun akılcılığına odaklanır.
Keşfetmeye Devam Edin
Üst Düzey Kategori
Üst Düzey Kategori
Superordinate Category
Çok sayıda temel düzey kategoriyi kendi altında toplayan, üyeleri arasında soyut benzerlikler barındıran üst sınıflandırma basamağı.
İncele
Gereksinim
Gereksinim
Need
Bir organizmada hayatta kalma, iyilik hali veya kişisel doyum için gerekli olan bir unsurun eksikliğinden kaynaklanan gerilim durumu.
İncele
ASL
ASL
ASL
Kuzey Amerika'daki işitme engelli bireylerin ve sağır toplumunun birincil iletişim aracı olan, kendine özgü gramer yapısına ve morfolojiye sahip görsel-uzamsal bir doğal dildir.
İncele
Entegrasyon
Entegrasyon
İntegration
Farklı parça, işlev veya sistemlerin uyumlu bir bütün oluşturacak şekilde koordine edilmesi ve birleştirilmesi.
İncele