Ayırt Etme Reaksiyon Süresi
Discrimination Reaction Time
Tanım
Bir bireyin, sunulan birden fazla uyaran arasından belirli bir hedef uyaranı seçip ayırt ederek buna uygun motor tepkiyi verene kadar geçen bilişsel işlem süresi.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir nöropsikoloji laboratuvarında deneye katılan bireyin önüne bir ekran konur. Ekranda rastgele anlarda mavi veya kırmızı daireler belirmektedir. Denek kural olarak sadece mavi daire gördüğünde sol tuşa basmalı, kırmızı daire gördüğünde ise hiçbir şey yapmamalıdır (Go/No-Go varyasyonu veya çoklu seçenekli versiyonu). Katılımcının kırmızı uyaranı görüp onu baskılaması ve sadece mavi uyaranı ayırt edip tepki vermesi için geçen milisaniyeler cinsinden ölçülen süre, ayırt etme reaksiyon süresidir.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve kronometri çalışmalarında, Hick Kanunu ve Sternberg paradigması çerçevesinde ele alınan kritik bir bilişsel işleme hızı ölçütüdür. Basit reaksiyon süresinden farklı olarak, ayırt etme reaksiyon süresi (veya sıklıkla tercih edilen adıyla seçimli reaksiyon süresi) merkezi sinir sisteminde ek bir bilişsel aşamayı gerektirir: uyaranın algılanması, kategorize edilmesi, hedef uyaranın diğerlerinden ayırt edilmesi ve nihayetinde doğru motor yanıtın seçilmesi (Hick-Hyman Yasası uyarınca alternatiflerin sayısı arttıkça bu süre logaritmik olarak uzar). Nöral düzeyde; duyusal korteksten gelen bilgilerin parietal lobda entegre edilmesi, prefrontal kortekste karar verme mekanizmalarının devreye girmesi ve motor kortekse sinyal iletilmesi süreçlerini kapsar. Bu süre, bilişsel esneklik, seçici dikkat ve işlemleme hızının hassas bir göstergesidir.
Etimoloji
Latince 'discriminare' (ayırt etmek, seçmek) fiili ile Orta İngilizce 'reaccion' (tepki) ve Eski İngilizce 'tīma' (zaman) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Basit reaksiyon süresi (simple reaction time) ile sıklıkla karıştırılır. Basit reaksiyon süresinde tek bir uyarana tek bir standart yanıt verilir ve bilişsel karar yükü sıfıra yakındır; ayırt etme reaksiyon süresinde ise birden fazla uyaran arasından seçim yapma ve uyaranı filtreleme zorunluluğu vardır.