Dengeli Çift Dilli
Balanced Bilingual
Tanım
Her iki dilde de, aynı yaştaki ana dili konuşan bir bireyin sahip olduğu yetkinlik düzeyine ve akıcılığa eşit derecede sahip olan kişi.
Örnek Vaka / Uygulama
Ana dili hem Türkçe hem İngilizce olan ve her iki dilde de akademik düzeyde okuma, yazma ve karmaşık sözlü muhakeme becerilerini aynı yetkinlikle icra edebilen bir araştırmacının, iki dilde de eş zamanlı olarak eşdeğer hızda makale yazabilmesi.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve psikodilbilim literatüründe dengeli çift dillilik, iki dilin de zihinsel sözlükte (mental lexicon) ve yürütücü işlevler (executive functions) mekanizmalarında eş zamanlı ve simetrik olarak temsil edilmesi durumunu ifade eder. Bu bireyler, konuşma üretimi (speech production) ve algısı sırasında her iki dili de benzer hızda ve bilişsel maliyette işleyebilirler. Nörobiyolojik düzeyde, her iki dilin kazanıldığı yaş ve maruziyet yoğunluğu, sol hemisferdeki Broca ve Wernicke alanlarının kortikal aktivasyon paternlerinin örtüşme derecesini belirler. Erken dönemde edinilen dengeli çift dillilik, yaşlılıkta kognitif rezervin artmasında ve demans başlangıcının gecikmesinde koruyucu bir faktör olarak gözlemlenmektedir.
Etimoloji
Latince 'bi-' [iki] + 'lingua' [dil] sözcüklerinin birleşimiyle oluşan 'bilingual' sıfatının, 'eşit düzeyde tartılmış' anlamındaki 'balanced' ile nitelenmesiyle türetilmiştir.
Karıştırmayın
Dengesiz çift dilli (unbalanced bilingual) kavramıyla karıştırılır; dengesiz çift dillilerde bireyin dillerinden biri (genellikle baskın dil) diğerine göre çok daha üstündür. Ayrıca çok dillilik (multilingualism) genel bir olgudur, dengelilik ise diller arası yetkinlik oranını ifade eder.