Double Entendre

Tanım

Bir sözcüğün, ifadenin veya cümlenin, biri genellikle ilk anda bariz, diğeri ise ikincil (çoğunlukla müstehcen veya ima yoluyla gizlenmiş) olmak üzere eş zamanlı olarak iki farklı şekilde yorumlanmasına imkan tanıyan retorik ve bilişsel bir araçtır.

Örnek Vaka / Uygulama

Sosyal bir ortamda bir kişinin 'I'd love to examine your curves closely' (Kıvrımlarını yakından incelemeyi çok isterim) cümlesini hem bir mühendislik/tasarım tartışması bağlamında hem de cinsel bir ima barındıracak şekilde kurması, dinleyicinin pragmatik çıkarım mekanizmasını aynı anda iki farklı eksende çalıştırmasına neden olur.

Derin Analiz

Bilişsel dilbilim ve pragmatik bağlamda 'double entendre', beynin semantik bellek ağlarındaki iki farklı anlamsal düğümün aynı uyaran (kelime grubu) tarafından eş zamanlı olarak aktive edilmesi sürecidir. Zihin, ilk aşamada en sık kullanılan veya bağlama en uygun olan birincil anlamı işler (literal retrieval). Ancak ifadenin sözdizimsel yapısındaki kasıtlı belirsizlik, ikincil bir anlamın (secondary pragmatic inference) eşik altından eşiğe gelmesini tetikler. Bu durum mizahtan sosyal manipülasyona kadar geniş bir spektrumda, örtük bilişsel işleme ve niyet okuma becerilerinin (Theory of Mind) devreye girmesini gerektirir.

Etimoloji

Fransızca 'çift anlama gelme' veya 'iki kez anlama' anlamına gelen deyimden köken alır; kökensel olarak Latince 'duplus' (çift) ve 'intendere' (yöneltmek, anlam yüklemek) kelimelerine dayanır.

Karıştırmayın

Ambiguity (belirsizlik - ifadenin kastedilen anlamının genel olarak net olmayışı) ve pun (kelime oyunu - ses benzerliğine dayalı komedi aracı); double entendre ise özellikle gizli, genellikle cinsel veya iğneleyici ikincil katmana odaklanır.