DICE Modeli
DICE Model
Tanım
Dilsel ve algısal bilgilerin bağımsız bellek modülleri tarafından işlendiğini, bilincin ise yürütücü sisteme açılan bir farkındalık kapısı işlevi gördüğünü öne süren bilişsel model.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir amnezi hastasının geçmiş olayları hatırlayamamasına rağmen bazı örtük (implicit) öğrenme görevlerinde başarılı olması, DICE modeline göre bellek modüllerinin birbirinden ayrışabilir (dissociable) yapısının ve bilinçli erişim kapısındaki işlevsel kopukluğun somut bir yansımasıdır.
Derin Analiz
Daniel L. Schacter tarafından geliştirilen bu bilişsel model, insan zihninin monolitik bir yapı olmadığını, aksine modüler birimlerin dinamik etkileşimleriyle çalıştığını savunur. Modelde bilinç, pasif bir epifenomen değil; çeşitli bilgi türleri ile merkezi yürütücü sistem arasında kritik bir arayüz (gateway) görevi üstlenen aktif bir farkındalık sistemidir. Amnlezi veya aleksi gibi nöropsikolojik bozukluklar, bu modüller arası bilgi akışının kesintiye uğraması ('disconnect') yani bağlantısallık kopması olarak modellenir.
Etimoloji
İngilizce 'dissociable interactions and conscious experience' (ayrıştırılabilir etkileşimler ve bilinçli deneyim) ifadesinin akronimi olup, Daniel L. Schacter tarafından bilişsel mimariyi betimlemek amacıyla literatüre kazandırılmıştır.
Karıştırmayın
Modülerlik (Modularity) kavramı ile sıklıkla karıştırılır; modülerlik zihnin iç yapıtaşlarını tanımlarken, DICE modeli bu modüllerin bilinç ve yürütücü işlevlerle nasıl etkileşime girdiğini dinamik bir süreç olarak inceler.