Dikkatsel Yanslılık
Attentional Bias
Tanım
Bireyin duygusal durumları, içsel ihtiyaçları veya geçmiş deneyimleri doğrultusunda belirli uyarıcıların işlenmesine diğerlerine kıyasla öncelik verme eğilimidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Sosyal anksiyete tanısı alan bir bireyin, kalabalık bir odada onlarca olumlu ve gülümseyen yüz ifadesine rağmen, tek bir kişinin tarafsız ya da olumsuz bakışına odaklanması ve bu uyarıcıyı tehdit olarak algılayıp tüm dikkat kaynaklarını bu noktaya kilitlemesi dikkatsel yanslılığın klasik bir örneğidir.
Derin Analiz
Dikkatsel yanslılık, bilişsel süreçlerin çevresel uyaranları seçici olarak filtrelemesiyle ortaya çıkar. Bilişsel modellemeler, bu mekanizmanın prefrontal korteks ile amigdala ve limbik sistem arasındaki işlevsel etkileşimlerden etkilendiğini öne sürer. Örneğin, anksiyete bozukluklarında bireyler tehdit unsuru içeren ipuçlarına karşı aşırı uyarılmışlık (hipervijilans) sergilerken, depresif bozukluklarda olumsuz ya da kayıp odaklı enformasyonun seçici olarak işlenmesi ön plandadır. Bu durum, bireyin bilişsel kaynaklarını adaptif olmayan düşünce kalıplarına kilitleyerek psikopatolojilerin sürdürülmesinde kritik bir işlev görür.
Etimoloji
Karıştırmayın
Seçici dikkat (selective attention) kavramı, uyaranların işlenmesindeki genel filtreleme mekanizmasını tanımlarken; dikkatsel yanslılık, bu filtrelemenin duygusal valans, geçmiş travmalar veya klinik durumlar doğrultusunda belirli bir yöne sistematik olarak sapmasını ifade eder.
Keşfetmeye Devam Edin
Seçici Dikkat
Seçici Dikkat
Selective Attention
Çevredeki zengin ve rekabetçi uyarıcı dizgesi arasından hedefe yönelik olanların filtrelenerek öne çıkarılması, iradesiz veya çevresel uyarıcıların ise bastırılması yetisidir.
İncele
Hipervijilans
Hipervijilans
Hypervigilance
Bireyin çevresindeki olası tehditleri veya tehlikeli uyaranları saptamak üzere gösterdiği anormal derecede artmış uyanıklık ve tarama durumu.
İncele
Bilişsel Çarpıtma
Bilişsel Çarpıtma
Cognitive Distortion
Bireyin gerçekliği hatalı, abartılı veya irrasyonel biçimde algılamasına yol açan kusurlu düşünce kalıplarıdır.
İncele