Duygusal Valans
Emotional Valence
Tanım
Bir uyarıcının veya deneyimin hoş (pozitif) ile nahoş (negatif) veya çekici ile kaçınılası arasındaki süreklilik ekseninde sahip olduğu öznel değer.
Örnek Vaka / Uygulama
Klinik bir değerlendirmede, majör depresif bozukluk tanısı alan bir bireyin nötral uyaranlara bile aşırı derecede 'negatif valans' atfettiği gözlemlenir. Örneğin, masada duran sıradan bir kalemi bile tehdit edici veya karamsar bir anlamla kodlaması, beyindeki valans işlemleme mekanizmalarının bozulduğuna işaret eder.
Derin Analiz
Duygusal valans, çok boyutlu duygu kuramlarında afektif uzayın temel eksenlerinden birini oluşturur. Russell'ın Çevresel Duygu Modeli'ne (Circumplex Model) göre duygular, uyarılma (arousal) ve valans (valence) olmak üzere iki ana vektör üzerinde konumlanır. Nörobiyolojik düzeyde, valansın işlenmesi prefrontal korteksin (özellikle ventromedial ve orbitofrontal bölgeler) amigdala ve nükleus akkumbens ile kurduğu nöronsal devreler aracılığıyla gerçekleştirilir. Pozitif valans ödül sistemini ve yaklaşma davranışlarını (approach motivation) tetiklerken, negatif valans tehlike algısını ve kaçınma davranışlarını (avoidance motivation) harekete geçirir. Faktör analizi çalışmalarında, bireylerin uyarıcılara verdikleri tepkilerin temel yapı taşını bu iki kutuplu derecelendirme oluşturur.
Etimoloji
Latince 'valentia' (güç, kapasite, değer) kelimesinden türetilmiştir; psikolojide bir uyarıcının öznel çekiciliğini veya iticiliğini nitelendiren kök bir kavramdır.
Karıştırmayın
Duygusal uyarılma (arousal) ile sıklıkla karıştırılır; uyarılma duygunun fizyolojik yoğunluğunu veya enerji seviyesini belirtirken, valans o duygunun kalitesinin pozitif mi yoksa negatif mi olduğunu ifade eder.