Belirleyici Eğilim
Determining Tendency
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Bir katılımcıya ekranda beliren iki kelimenin zıt anlamlılarını bulması (örn: 'sıcak' için 'soğuk') söylendiğinde, belirleyici eğilim devreye girer ve katılımcının zihni eş anlamlı kelime çağrışımlarını bastırarak doğrudan hedef yönelimli operasyonu gerçekleştirir.
Derin Analiz
Alman psikolog Narziss Ach tarafından Würzburg Okulu'nun irade ve düşünce çalışmaları kapsamında literatüre kazandırılan 'belirleyici eğilim' (bestimmende Tendenz), geleneksel çağrışım psikolojisinin pasif mekanizmalarına meydan okur. Aynı uyarıcı kümesi (örneğin 6 ve 4 rakamları), bireyin sahip olduğu göreve (Aufgabe) bağlı olarak toplama veya çıkarma gibi farklı bilişsel çıktıları tetikler. Bu durum, zihnin sadece dışsal uyarıcılara tepki vermediğini, aksine içsel amaçlar ve niyetler tarafından aktif olarak yapılandırıldığını gösterir. Bilişsel psikolojideki modern 'mental set' (zihinsel küme) ve yürütücü işlevler (executive functions) altındaki hedef güdümlü dikkat kontrolü kavramlarının tarihi temelini oluşturur.
Etimoloji
Latince 'determinare' (sınırlandırmak, belirlemek) fiilinden türetilen determinatio ile Almanca 'Bestimmung' kavramlarının Würzburg Okulu literatüründeki evrimine dayanır.
Karıştırmayın
Alışkanlık (habit) ile karıştırılabilir; ancak alışkanlık geçmiş tekrarlara dayalı otomatik bir tepkiyken, belirleyici eğilim anlık bir niyet veya görev talimatı tarafından bilinçli ya da örtük olarak dakikalar içinde aktive edilir.
Keşfetmeye Devam Edin
Aufgabe
Aufgabe
Aufgabe
Belli bir görevin doğasından ya da verilen yönergelerden kaynaklanan, belirli zihinsel operasyonlara yönelik bilişsel bir eğilim veya yönelimlilik.
İncele
Würzburg Okulu
Würzburg Okulu
Würzburg School
19. yüzyılın sonlarında Oswald Külpe öncülüğünde kurulan, bilinçli deneyimin görüntüsüz (imajsız) düşünce gibi soyut unsurlarını inceleyen psikoloji ekolü.
İncele