Denge Bozukluğu
Disequilibrium
Tanım
Fiziksel postür, duygusal regülasyon veya bilişsel şemalar düzeyinde denge halinin yitirilmesi durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Gelişim psikolojisi bağlamında, kuğuların sadece beyaz olduğunu düşünen bir çocuğun siyah bir kuğu görmesiyle yaşadığı bilişsel disequilibrium; mevcut şemalarının yetersiz kalmasıyla yeni bir bilişsel denge arayışını (akkomodasyon) tetikler.
Derin Analiz
Disiplinlerarası bir bağlama sahip olan bu kavram; nörolojide serebellar hasarlar ve Parkinson gibi vestibüler/motor bozuklukları, psikiyatride duygudurum labilitesini, gelişim psikolojisinde ise Piagetçi kuramın ötesinde, bilişsel çatışmanın doğurduğu gerilim halini açıklar. Jean Piaget'ye göre zihinsel gelişim, mevcut şemalar ile yeni yaşantılar arasındaki çelişkinin yarattığı disequilibrium (dengesizlik) halinin, adaptasyon ve özümseme mekanizmalarıyla tekrar dengelenmesi (equilibration) döngüsüyle ilerler. Bazı modern bilişsel kuramcılar ise bu gerilim halinin, öğrenme ve bilişsel yeniden yapılanma için en verimli tetikleyici olduğunu savunur.
Etimoloji
Latince 'dis-' (olumsuzluk, zıtlık) öneki ile 'aequilibrium' (aequus [eşit] + libra [terazi]) kelimesinin birleşiminden türetilmiştir. Terazi dengesinin bozulmasını ifade eder.
Karıştırmayın
Cognitive Dissonance (Bilişsel Çelişki) - Tutumlar ve davranışlar arasındaki çelişkinin yarattığı psikolojik rahatsızlıktır; disequilibrium ise daha geniş bir bilişsel yapı ve şema dengesizliğidir.