Equilibration

Tanım

Jean Piaget'nin gelişim kuramında, bireyin özümseme ve uyumsama süreçlerini kullanarak çelişkili şemalardan arınmış zihinsel dengeyi sağlama ve sürdürme mekanizması.

Örnek Vaka / Uygulama

Yalnızca dört ayaklı ve tüylü evcil hayvanları 'köpek' olarak etiketleyen küçük bir çocuğun, ilk kez bir kedi görmesiyle yaşadığı bilişsel çelişki (disequilibrium) durumunu ele alalım. Çocuk kediye de 'köpek' dediğinde çevresinden düzeltme alır ve mevcut şeması sarsılır. Zihinsel dengesini yeniden kurmak (equilibration) için ya 'kedi' adında yeni bir şema oluşturur (accommodation) ya da 'köpek' şemasını tüylü küçük memelileri kapsayacak şekilde genişletir. Bu süreç sonunda zihin tekrar kararlı bir denge durumuna kavuşur.

Derin Analiz

Bilişsel gelişim perspektifinde equilibration, dış dünyadan gelen yeni ve uyumsuz verilerin yarattığı bilişsel çelişkiyi (disequilibrium) çözmek üzere devreye giren üst düzey bir öz-düzenleme (self-regulation) mekanizmasıdır. Piaget'ye göre zihin, mevcut şemalarıyla açıklayamadığı bir uyarıcıyla karşılaştığında homeostatik bir gerilim yaşar. Birey, yeni bilgiyi mevcut şemaya dahil ederek (assimilation) ya da bilgiyi işleyebilmek adına bilişsel yapısını dönüştürerek (accommodation) yeniden denge durumuna ulaşır. Bu döngüsel süreç, niteliksel olarak daha üst düzey ve karmaşık bilişsel yapıların inşasının temel motorudur.

Etimoloji

Latince 'aequilibrare' (dengelemek, eşit duruma getirmek) fiilinden türetilmiştir; 'aequus' (eşit) ve 'libra' (terazi, ağırlık) köklerine dayanır.

Karıştırmayın

Özümseme (assimilation) ve Uyumsama (accommodation) kavramlarıyla sıklıkla karıştırılır; ancak assimilation ve accommodation bu dengeyi kurmak için kullanılan alt süreçlerdir, equilibration ise bu iki süreci koordine eden bütüncül dengeleyicidir.