İkili Bellek Modeli
Dual-store Model Of Memory
Tanım
Belleğin, bilginin saniyeler düzeyinde tutulduğu kısa süreli bellek ile saatler ila yıllar boyunca saklanmasını sağlayan uzun süreli bellek olmak üzere iki ayrı süreçten oluştuğunu öne süren model.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir hastanede yeni tanıştığı doktorunun soyadını aklında tutmaya çalışan bir bireyin, ismi tekrarlayarak kısa süreli bellekte tutması, ardından bu bilgiyi 'doktorun ofisi' gibi uzun süreli bellekteki bağlamsal ağlarla ilişkilendirerek kalıcı hale getirmesi ikili bellek modelinin işleyişini gösterir.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji tarihinde hafıza mimarisini anlamak adına geliştirilen en kritik teorik çerçevelerden biridir. William James'in 'birincil' ve 'ikincil' bellek ayrımına dayanan bu yaklaşım, bilginin duyusal girdiden itibaren yapısal bir süzgeçten geçtiğini savunur. Bilgi ilk olarak sınırlı kapasiteye ve süreye sahip olan kısa süreli belleğe (KSB) kaydedilir; burada tekrarlama ve kodlama stratejileri uygulanırsa, sinaptik konsolidasyon süreçleri aracılığıyla sınırsız kapasiteli uzun süreli belleğe (USB) aktarılır. Atkinson ve Shiffrin'in modal modeli bu teorinin en bilinen matematiksel ve yapısal türevlerindendir. Ancak modern nörobiyoloji ve işleyen bellek (working memory) çalışmaları, bu akışın tek yönlü ve katı bir 'depo' mantığından ziyade, dinamik, karşılıklı etkileşimli ve dağıtık nöral ağlar üzerinden yürüdüğünü göstermiştir.
Etimoloji
Latince 'dualis' (ikiye ait, ikili) ve Anglo-Sakson kökenli 'store' (depo, saklama alanı) kelimelerinin birleşiminden oluşan terim, belleğin iki farklı aşamalı yapısına atıfta bulunur.
Karıştırmayın
İşleyen bellek (Working Memory) modeli ile karıştırılır; işleyen bellek, ikili modeldeki pasif 'kısa süreli depo' kavramını reddederek bilginin hem depolandığı hem de aktif olarak işlendiği dinamik bir manipülasyon alanı öngörür.