Bilinçli Süreç
Conscious Process
Tanım
Bireyin açıkça farkında olduğu ve çoğunlukla iradi olarak kontrol edebildiği zihinsel operasyon.
Örnek Vaka / Uygulama
Yabancı bir dilde daha önce hiç karşılaşılmamış karmaşık bir gramer kuralını uygulayarak cümle kurmaya çalışan bir bireyin, kelime seçimlerini ve ekleri bilinçli bir çaba ve odaklanmayla, adım adım zihninde tartması.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve nörobilim bağlamında bilinçli süreçler, çalışma belleğinin aktif katılımını ve üstbilişsel (metakognitif) izlemeyi gerektirir. Prefrontal korteks ve ilişkisel ağların devreye girmesiyle gerçekleşen bu süreçler, otomatik süreçlerin aksine yüksek metabolik maliyet ve dikkat kapasitesi sınırı (bottleneck) barındırır. Karar verme, problem çözme ve yeni beceri ediniminin ilk evrelerinde merkezi bir işlev görür.
Etimoloji
Latince 'conscius' (bilgili, ortak bilgisi olan; 'com-' [birlikte] + 'scire' [bilmek]) kelimesinden türetilen 'consciousness' köküne dayanır.
Karıştırmayın
Otomatik süreç (automaticity) ile karıştırılır; otomatik süreçler düşük farkındalıkla ve istemsiz olarak gerçekleşirken, bilinçli süreçler yüksek düzeyde niyet ve farkındalık talep eder.