Öz-düzenleme Kaynakları Teorisi
Self-regulatory Resources Theory
Tanım
Öz-düzenlemenin, durumsal taleplerle geçici olarak tükenebilen küresel ancak sınırlı bir kaynak havuzuna dayandığını öne süren model.
Örnek Vaka / Uygulama
Yoğun bir iş gününde sabah saatlerinden itibaren tüm dikkati dağıtan e-postaları yanıtlayan, zorlu toplantılarda dürtülerini kontrol eden ve duygularını bastıran bir bireyin, akşam eve döndüğünde diyet listesine uymakta zorlanıp tatlı krizine direnememesi bu teorinin klasik bir tezahürüdür; çünkü tüm gün harcanan öz-düzenleme çabası rezervleri tüketmiştir.
Derin Analiz
Bu model, insan iradesinin ve bilişsel kontrolün sınırsız bir kapasiteye sahip olmadığını, aksine tıpkı kas gücü gibi kullanıldıkça yorulan ve dinlenmeye ihtiyaç duyan merkezi bir enerji sistemine dayandığını savunur. Baumeister ve meslektaşlarının çalışmalarıyla literatüre giren bu yaklaşım, dürtü kontrolü, karar verme ve hedef yönelimli davranışların sürdürülmesinin aynı ortak biyopsikolojik rezervden beslendiğini öne sürer. Nörobiyolojik açıdan prefrontal korteksin üst düzey yönetici işlevlerinin sürdürülebilirliği ile doğrudan ilişkilendirilse de, son yıllarda replikasyon çalışmaları ve alternatif bilişsel motivasyon modelleri (örneğin beklenti-değer kuramları) bu mekanizmanın mutlak bir fizyolojik tükenmeden ziyade motivasyonel bir maliyet-fayda analizi olabileceğini de tartışmaya açmıştır.
Etimoloji
İngilizce 'self' (kendi) + 'regulate' (düzenlemek, Latince 'regulare' [kurala bağlamak]) + 'resource' (kaynak, Fransızca 'ressource' [yeniden ortaya çıkmak/dayanak]) + 'theory' (teori, Yunanca 'theoria' [gözlem, inceleme]).
Karıştırmayın
Ego tükenmesi (ego depletion) ile sıklıkla karıştırılır; oysa ego tükenmesi bu teorinin öne sürdüğü durumun bizzat kendisidir, teori ise bu durumun arkasındaki genel mekanizmayı ve kaynak havuzu modelini açıklar.
Keşfetmeye Devam Edin
Durum Tabanlı Çıkarım
Durum Tabanlı Çıkarım
Case-based Reasoning
Geçmişte yaşanmış benzer durumlara ait bilgilerin, mevcut bir problemi çözmek veya karar vermek amacıyla yeni duruma uyarlanması sürecidir.
İncele
Yüzey Rengi
Yüzey Rengi
Surface Color
Bir nesnenin sınırları içinde, onun yüzeyine lokalize olmuş şekilde algılanan renk.
İncele
Üretken Dağarcık
Üretken Dağarcık
Productive Vocabulary
Bir bireyin yazılı veya sözlü iletişimde aktif olarak üretebildiği ve düzenli olarak kullandığı kelimelerin tamamı.
İncele
Dönüşümsel Üretken Dilbilgisi
Dönüşümsel Üretken Dilbilgisi
Transformational Generative Grammar
Cümlelerin sözel veya yazılı yüzey yapısının arkasında, evrensel ve doğuştan gelen soyut bir derin yapı bulunduğunu ve bu iki katmanın belirli kurallarla birbirine bağlandığını savunan dilbilgisi yaklaşımı.
İncele