Durum Tabanlı Çıkarım
Case-based Reasoning
Tanım
Geçmişte yaşanmış benzer durumlara ait bilgilerin, mevcut bir problemi çözmek veya karar vermek amacıyla yeni duruma uyarlanması sürecidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir kıdemli klinisyenin, daha önce tedavi ettiği ve benzer dirençli depresyon semptomları gösteren bir hastanın terapötik seyrini hatırlayarak, yeni hastasının tedavi planında benzer bir farmakolojik ve BDT kombinasyonu stratejisini uygulaması durum tabanlı çıkarımın klinik bir tezahürüdür.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler, yapay zeka ve bilişsel psikolojide durum tabanlı çıkarım (CBR), insan zihninin soyut kurallar türetmek yerine somut örnekler ve epizodik bellek üzerinden problem çözme eğilimini açıklar. Süreç genellikle dört aşamadan oluşur: Geri çağırma (retrieve), yeniden kullanma (reuse), gözden geçirme (revise) ve saklama (retain). Birey veya sistem, karşılaştığı yeni problemi hafızasındaki en yakın vaka ile eşleştirir, çözüm stratejisini mevcut bağlama göre modifiye eder ve elde ettiği sonucu gelecekteki olası benzer durumlar için hafızasına kaydeder. Uzman sistemlerin geliştirilmesinde ve sezgisel karar alma mekanizmalarının anlaşılmasında temel bir bilişsel modeldir.
Etimoloji
İngilizce 'case' (durum, vaka, Latince 'casus' [olay, düşüş]) ve 'reasoning' (çıkarım yapma, akıl yürütme, Latince 'rationare' [hesaplamak, mantıklı düşünmek]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Kural tabanlı çıkarım (rule-based reasoning) ile sıklıkla karıştırılır; kural tabanlı sistemler soyut 'eğer-o halde' (if-then) mantığına dayanırken, durum tabanlı çıkarım doğrudan spesifik geçmiş deneyimlere ve somut vakalara odaklanır.