Otomatik Süreç
Automatic Process
Tanım
Bilinçli kontrol, çaba veya niyet gerektirmeksizin, dış uyarıcılar tarafından tetiklenerek hızlı ve akıcı bir şekilde gerçekleşen zihinsel işlem.
Örnek Vaka / Uygulama
Ana dili Türkçe olan bir bireyin, sokaktaki bir tabelada yazan 'DUR' kelimesini okuması otomatik bir süreçtir; birey okumamak için çaba sarf etse bile kelime zihinde anında ve istemsizce anlam kazanır.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve nörobilim bağlamında otomatik süreçler, bilişsel kaynakların (çalışma belleği kapasitesi gibi) verimli kullanılmasını sağlayan adaptif mekanizmalardır. Bu süreçler, deneyim ve tekrar yoluyla (beceri kazanımı) zamanla kodlanır ve yürütücü işlevlerin müdahalesine gerek duymadan paralel olarak iş yürütür. Nöral düzeyde, bazal ganglionlar ve motor korteks gibi yapılar bu alışkanlığa dayalı otomatik motor ve bilişsel kalıpların kodlanmasında kritik rol oynar. Kontrollü süreçlerin aksine, otomatik süreçler kapasite sınırlamasından bağımsızdır ve eşzamanlı diğer görevlerle çakışma (interference) yaratma olasılıkları düşüktür.
Etimoloji
Latince 'automatus' (kendi kendine hareket eden, irade dışı) kelimesinden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Kontrollü süreç (Controlled process); zihinsel çaba, niyet ve bilinçli farkındalık gerektirirken, otomatik süreç tam tersi şekilde istemsiz ve çabasızdır.