Bozunma Teorisi
Decay Theory
Tanım
Öğrenilen bilginin, pratik edilmediği ve kullanılmadığı takdirde beyindeki nöral izinin zamanın akışıyla özerk bir şekilde zayıflayarak yok olacağını öne süren unutma teorisi.
Örnek Vaka / Uygulama
Üniversite birinci sınıfta aldığı İspanyolca dersini başarıyla tamamlayan ancak mezun olana kadar dili hiç konuşmayan ve pratik yapmayan bir bireyin, mezuniyet sonrası kelime dağarcığının ve gramer kurallarının %80'ini hatırlayamaması; bozunma teorisinin zamansal unutma varsayımıyla doğrudan açıklanır.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve hafıza araştırmalarında bozunma teorisi, zamanın geçişinin tek başına unutulmaya yol açıp açmadığını inceleyen kök paradigmalardan biridir. Teorinin temel varsayımı, her öğrenme deneyiminin nörofizyolojik düzeyde fiziksel bir 'hafıza izi' (engram) bıraktığıdır. Bu iz, metabolik süreçler ve sinaptik plastisitenin dinamik doğası gereği, pekiştirilmediği sürece entropi yasasına benzer şekilde kendiliğinden silinmeye meyillidir. Ancak bilişsel bilimlerde bu görüş, müdahale teorisi (interference theory) ile yoğun bir şekilde tartışılmaktadır; zira zaman içinde biriken yeni bilgilerin eski bilgileri maskelemesi veya bastırması, saf zamansal bozunmadan daha baskın bir unutma faktörü olarak laboratuvar ortamlarında defalarca gözlemlenmiştir. Dolayısıyla, modern nörobilim bu teoriyi tek başına mutlak bir mekanizma olarak değil, sinaptik budama ve rekabetçi nöral ağ dinamikleriyle birlikte ele alır.
Etimoloji
Latince 'de- (aşağı, uzaklaşma, yok olma)' ve 'cadere (düşmek, çökmiet)' köklerinden türetilen 'decay' kelimesine dayanır; zihinsel izlerin zamanla çöküşünü ve silinişini ifade eder.
Karıştırmayın
Müdahale teorisi (retroaktif ve proaktif karışma); bozunma teorisinde unutma doğrudan zamanın geçişine ve izin solmasına bağlanırken, müdahale teorisinde unutmanın sebebi araya giren yeni veya eski bilgilerin yarattığı zihinsel çakışmadır.