Koridor Yanılsaması
Corridor İllusion
Tanım
İki özdeş nesnenin, arka plandaki derinlik ipuçları nedeniyle farklı boyutlarda algılanmasına neden olan bir boyut sabitliği yanılsaması.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikoloji laboratuvarında katılımcılara, bir koridorun içine yerleştirilmiş iki adet tamamen aynı boyutta insan figürü gösterilir. Koridorun ilerisinde (perspektif çizgilerinin daraldığı noktada) duran figür, araştırmacıların ölçümlerine göre katılımcılar tarafından ön plandaki figüre kıyasla neredeyse iki kat daha büyük olarak rapor edilir. Katılımcı cetvelle ölçüm yapıp her iki figürün de piksel olarak birebir aynı olduğunu gördüğünde dahi, beyindeki derinlik yanılsaması büyüklük algısını düzeltemez.
Derin Analiz
Koridor yanılsaması, görsel sistemin üç boyutlu uzayı iki boyutlu retina projeksiyonlarından nasıl çıkarsadığını inceleyen bilişsel psikoloji ve görsel algı alanının temel bir olgusudur. Algısal sistem, doğrusal perspektif çizgilerini ve gradyan dokuları derinlik işareti olarak kodlar. Bu süreç, nesnenin retinadaki mutlak büyüklüğünü değil, uzaklık bağlamına göre düzeltilmiş tahmini gerçek boyutunu hesaplayan 'boyut sabitliği' mekanizmasını devreye sokar. Bir figür bir koridor çiziminde uzakta (retinada daha küçük bir izdüşüm bırakmasına rağmen) konumlandırıldığında, beyin derinlik algısını telafi etmek için nesneyi fiziksel olarak devasa biçimde büyüterek yorumlar. Bu durum, üst düzey bilişsel beklentilerin ve derinlik ipuçlarının, erken evre görsel girdileri doğrudan nasıl manipüle ettiğinin ampirik bir kanıtıdır.
Etimoloji
İngilizce 'corridor' (Fransızca 'corridor', İtalyanca 'corridoio', geç Latince 'currere' [koşmak] fiilinden türetilmiş geçiş yolu) ve Latince 'illusio' (alay etme, aldatma, yanıltma) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Ponzo Yanılsaması (benzer bir doğrusal perspektif tabanlı boyut yanılsamasıdır ancak genellikle iki yatay çizgi kullanır; koridor yanılsaması ise mimari bir derinlik ve nesne bağlamı barındırır), Ames Odası Yanılsaması (odanın trapezoid geometrisi nedeniyle boyut algısının bozulmasıdır).