Otonötik
Autonoetic
Tanım
Bireyin yalnızca bilgiyi veya geçmişteki bir olayı hatırlamakla kalmayıp, o olayla ve bilgiyle olan öznel, zamansal ilişkisinin ve kendi varoluşunun bilincinde olma durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Danışanın, 10 yaşındayken babasıyla denizde balık tuttuğu anıyı hatırlarken sadece 'balık tuttuğunu bilmesi' (noetic/anlamsal) değil, o gün denizin kokusunu, heyecanını hissetmesi ve o anki çocukluk benliğini zaman ekseninde bugüne taşıyarak 'o çocuk bendim' farkındalığıyla hatırı deneyimlemesi otonötik bilincin ta kendisidir.
Derin Analiz
Otonötik bilinç, episodik belleğin (anısal belleğin) temel niteliğidir ve bireye öznel zaman yolculuğu yapma yeteneği kazandırır. Semantik bellekten (anlamsal bellek) farklı olarak, otonötik farkındalık sadece 'ne' veya 'nasıl' sorusunu değil, 'bu olayı geçmişte bizzat ben yaşadım' öz farkındalığını barındırır. Nörobiyolojik düzeyde, bu karmaşık zihinsel simülasyon kapasitesi prefrontal korteks ile medial temporal lob yapıları arasındaki dinamik ağ etkileşimlerine dayanır. Bireyin özgeçmişiyle ilgili zihinsel seyahat yapabilmesi, geleceği planlama (prospektif bellek) ve benlik sürekliliğini koruma işlevlerinin de temelini oluşturur.
Etimoloji
Yunanca 'autos' (kendi, bizzat) ve 'noētikos' (düşünme, zihinsel faaliyete ait, 'nous' [akıl, zihin] kökünden) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. Endel Tulving tarafından bellek sistemlerini kategorize etmek amacıyla bilişsel psikoloji literatürüne kazandırılmıştır.
Karıştırmayın
Noetik (noetic) ve Anoetik (anoetic) kavramları ile karıştırılır. Noetik, kişisel öznel deneyim olmaksızın olgusal ve nesnel bilgiye sahip olma durumudur (örn: 'Paris Fransa'nın başkentidir' bilgisini bilmek ama o bilgiyle ilgili anı yaşamamak). Anoetik ise herhangi bir öznel farkındalık içermeyen, refleksif veya klasi koşullanmaya dayalı algısal-motor farkındalık düzeyidir.