Dikkat Yüklenmesi
Attention Overload
Tanım
Bilişsel sistemin dikkat kaynaklarına binen aşırı talepler neticesinde, geçici kapasite tükenmesi ve odak gerektiren görevlerle başa çıkamama durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Hava trafik kontrol kulesinde aynı anda birden fazla uçağın iniş-kalkış rotasını yönetmek zorunda kalan bir operatörün, radyo frekansındaki çakışmalar ve görsel alarmlar nedeniyle temel yönergeleri atlaması ve bilişsel kilitlenme yaşaması.
Derin Analiz
Bilişsel mimaride dikkat, sınırlı kapasiteye sahip bir kaynak olarak modellenir. Tekil-kaynak modellerine (unitary-resource model) göre, çevresel uyarıcıların veya görev karmaşıklığının bireyin işleme kapasitesini aşması, yürütücü işlevlerde ani bir düşüşe yol açar. Prefrontal korteksin üst düzey kontrol mekanizmaları, gelen veri akışını filtrelemekte zorlanır; bu da çalışma belleği performansının bozulmasına, dikkat dağılımına ve karar verme süreçlerinde kitlenmeye neden olur. Fenomenolojik olarak geçici bir durumdur ancak kronikleşmesi tükenmişlik sendromu ve nörobiyolojik yorgunluk zeminini hazırlar.
Etimoloji
Latince 'attendere' [yöneltmek, odaklanmak] (ad- [-e doğru] + tendere [gerilmek, uzanmak]) ve Eski İngilizce 'oferlafian' [aşırı yüklemek] kelimelerinin bileşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Bilgi yüklenmesi (information overload) ile sıklıkla karıştırılır; bilgi yüklenmesi sisteme giren veri miktarının fazlalığıyla ilgiliyken, dikkat yüklenmesi bu verileri işlemek için harcanan iradi çabanın kapasiteyi aşmasıyla karakterizedir.