Bilme Hissi
Feeling Of Knowing (FOK)
Tanım
Bir bilgiyi o an bellekten geri çağıramamıza rağmen, o bilgiye sahip olduğumuza dair yaşanan güçlü ve isabetli inanç durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir araştırmacının, meslektaşının sorduğu bir tarihi olayın detayını o saniye hatırlayamaması ancak 'Bunu biliyorum, dilimin ucunda, birazdan hatırlayacağım' şeklinde net bir eminlik hissi yaşaması ve kısa süre sonra bilgiyi tam olarak hatırda tuttuğunu fark etmesi.
Derin Analiz
Bilme Hissi (FOK), bilişsel psikoloji ve bellek araştırmalarında metabellek (metamemory) mekanizmalarının temel inceleme alanlarından biridir. Bireyin kendi bilişsel süreçleri üzerindeki izleme ve kontrol yeteneğini (monitoring and control) yansıtır. Bellek izinin tamamen silinmediğini, ancak o anki erişim (retrieval) mekanizmalarının geçici olarak bloke olduğunu veya yetersiz kaldıðını gösterir. Nörobiyolojik düzeyde, bu süreç prefrontal korteks (ön beyin kabuğu) ile medial temporal lob devrelerinin ortak etkileşimiyle gerçekleşir. FOK, klasik olarak ucununda dil fenomeni (tip-of-the-tongue) ile paralellik gösterir; ancak daha geniş bir bilgi yelpazesini kapsar. Bilinçli bir deneyim olmasına rağmen görsel imge veya iç konuşma gibi duyusal niteliklerden yoksundur; saf bir 'kognitif sezgi' olarak tezahür eder.
Etimoloji
İngilizce 'feel' (hissetmek, duymak) ve 'know' (bilmek, farkında olmak) fiillerinin türetilmesiyle oluşan, bilişsel psikolojide üstbilişsel süreçleri tanımlayan bir terimdir.
Karıştırmayın
Ucununda dil fenomeni (tip-of-the-tongue) ile sıklıkla karıştırılır; tip-of-the-tongue daha çok spesifik bir kelimenin veya ismin fonolojik özelliklerine odaklanırken, bilme hissi daha geniş bir olgusal bilgi (factual knowledge) erimine ilişkindir.