Yetersiz İşleme Kuramı
Deficient Processing Theory
Tanım
Aralıklı öğrenme etkisini açıklamak amacıyla geliştirilen ve ardışık öğrenme seanslarında ikinci sunumdaki dikkat ve bilişsel çabanın azalmasını savunan kuram.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir öğrencinin sınavdan bir gece önce aynı biyoloji tanımını aralıksız on kez okuması, ilk okumadan sonraki tekrarlarda beynin otomatik olarak süreci 'pas geçmesine' ve bilgiyi yüzeysel işlemesine neden olur. Aynı öğrencinin bu tanımı üç gün boyunca günde bir kez çalışması ise her seferinde taze bir bilişsel çaba gerektireceğinden, bilginin uzun süreli belleğe kalıcı olarak kodlanmasını sağlar.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve bellek araştırmaları bağlamında aralıklı öğrenme (spacing effect) avantajını açıklayan temel mekanizmalardan biridir. Kuram, bir bilgi parçası ard arda (aralık bırakılmaksızın) tekrarlandığında, bireyin ikinci sunumda uyarıcıyı daha az derinlemesine işlediğini öne sürer. Beyin, ilk sunumda zaten aşina olduğu uyarıcıyla karşılaştığında otomatik olarak daha az dikkat kaynakları (attention resources) tahsis eder ve kodlama süreci sığlaşır. Buna karşın, öğrenme seansları arasında zaman bırakıldığında (aralıklı çalışma), her yeni sunum beyin için taze bir bilişsel yük oluşturur ve yeniden dikkat ile derinlemesine kodlama (deep processing) tetiklenir. Sonuç olarak, yetersiz işleme kuramı, toplu çalışmanın neden zayıf kalıcı bellek izleri ürettiğini bilişsel dikkat ve kodlama derinliği eksikliği üzerinden temellendirir.
Etimoloji
Latince 'deficere' (eksik olmak, yetmemek) fiilinden türetilen 'deficient' ile İngilizce 'processing' (işleme,lemleme) ve 'theoria' (inceleme, bakış) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Çalışma belleği kısıtlılığı ile karıştırılabilir; ancak yetersiz işleme kuramı kapasite eksikliğinden ziyade aşinalık kaynaklı dikkat düşüşüne ve kodlama sığlığına odaklanır.