Döngüsel Akıl Yürütme
Circular Reasoning
Tanım
Sonucun, kanıtlanması gereken öncülün zaten kendisi olduğu ve argümanın kendi kuyruğunu ısırdığı gayriresmi bir mantık safsatasıdır.
Örnek Vaka / Uygulama
'Bu kitap neden tamamen gerçeği söylüyor? Çünkü kapağında yazdığına göre içinde asla yalan bulunmuyormuş.' Bu ifadede kitabın güvenilirliği yine kitabın kendi iddiasına dayandırılmakta, dışsal ve bağımsız bir kanıt sunulmamaktadır.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve mantık teorisi açısından döngüsel akıl yürütme (circulus in demonstrando), zihnin bilişsel kestirme yollara (heuristics) başvururken düştüğü yapısal bir doğrulama hatasıdır. Birey, doğruluğu tartışmalı olan bir argümanı yine aynı argümanın dayanağı haline getirerek Epistemik bir kısır döngü yaratır. Bu durum, öncül ile sonucun kelime dağarcığında ufak eşanlamlı değişikliklerle maskelenmesi nedeniyle genellikle ilk bakışta fark edilmez. Nörobilişsel düzeyde, insan beyninin doğrulamacı önyargı (confirmation bias) mekanizmasıyla yakından ilişkilidir; beyin, halihazırda kabul ettiği inançları tutarlı kılmak için mantıksal döngüleri geçerli bir kanıt gibi işleme eğilimi gösterir.
Etimoloji
Latince 'circulus' (daire, çember) kelimesinden türetilen ve argümantasyon teorisinde kanıtlanmaya çalışılan önermenin gizlice öncül olarak kabul edilmesini ifade eden mantıksal bir kökene dayanır.
Karıştırmayın
Totoloji (tautology) ile sıklıkla karıştırılır; totoloji mantıksal olarak her koşulda doğru olan anlamsal tekrarlardır (örn: 'Bekarlar evli değildir'), oysa döngüsel akıl yürütme bir kanıtlandırma iddiası taşıyan ancak temelsiz bir argümantasyon hatasıdır.