Bitişiklik Yoluyla Çağrışım
Association By Contiguity
Tanım
İki ayrı uyarıcının veya olayın zaman veya mekân içinde birbirine yakın olarak deneyimlenmesi sonucunda zihinsel bir bağ kurulması süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir köpeğin zil sesinden hemen sonra mama alması (zamanlı yakınlık), zil sesi ile mama arasında zihinsel bir bitişiklik kurulmasına ve köpeğin sadece zil sesini duyduğunda bile salya salgılamasına yol açar.
Derin Analiz
Klasik koşullanma ve çağrışımcılık (associationism) teorilerinin temel taşlarından biridir. Bilişsel ve davranışsal düzeyde, beynin sinaptik plastisite mekanizmaları aracılığıyla zamansal olarak eşzamanlı veya ardışık uyarıcıları kodlama eğilimini açıklar. Aristoteles'in çağrışım yasalarına kadar uzanan bu kavram; öğrenme, hafıza konsolidasyonu ve koşullu tepkilerin gelişiminde merkezi bir rol oynar. Nörobiyolojik olarak, Hebbian öğrenme ilkesiyle doğrudan örtüşür ('birlikte ateşlenen nöronlar birbirine bağlanır'). Deneyimlenen olayların ardışıklığı, hipokampal ve kortikal ağlarda kalıcı izler bırakarak gelecekteki benzer durumlarda bir uyarıcının diğerini otomatik olarak çağrıştırmasını sağlar.
Etimoloji
Latince 'associatio' (birleştirmek, bağ kurmak) ve 'contiguitas' (yakınlık, bitişiklik) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Benzerlik yoluyla çağrışım (association by similarity) ile karıştırılır; bitişiklik zamansal veya mekânsal yakınlığa dayanırken, benzerlik iki kavram arasındaki niteliksel ortaklıklara dayanır.