İştahsal Koşullanma
Appetitive Conditioning
Tanım
Koşulsuz uyarıcının yiyecek gibi pozitif bir pekiştireç olduğu klasik koşullanma türüdür.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında bir farenin her zil sesinden (nötr uyarıcı) hemen sonra şekerli su (pozitif pekiştireç / koşulsuz uyarıcı) alması sağlandığında, bir süre sonra sadece zil sesini duyduğunda bile haz odaklı yaklaşma davranışları sergilemesi ve kafesin ilgili bölgesine yönelmesi iştahsal koşullanmanın klasik bir örneğidir.
Derin Analiz
İştahsal koşullanma, organizmanın ödüllendirici veya haz verici bir uyarıcıyla (US) eşleşen nötr bir uyarıcıya (CS) yaklaşma, onu arama veya tüketme yönünde davranışsal tepkiler geliştirdiği bir öğrenme süreci olarak incelenir. Nörobiyolojik düzeyde, bu süreç büyük ölçüde mezolimbik dopaminerjik yolaklar (özellikle ventral tegmental alandan nükleus akkumbens'e uzanan devreler) tarafından yönlendirilir. Klasik kaçınma veya aversif koşullanmanın tersine, amigdalanın bazolateral çekirdeği ile prefrontal korteks arasındaki sinaptik plastisite, ödül beklentisi ve iştahsal motivasyonun kodlanmasında kritik bir rol oynar. Organizma, çevresel ipuçlarını gelecekteki olumlu sonuçlarla ilişkilendirmeyi bu mekanizma sayesinde öğrenir.
Etimoloji
Latince 'appetitus' (arzu, istek, yönelim) kökünden türetilen 'appetitive' sıfatı ile Latince 'conditio' (koşul, duruma getirme) kelimesine dayanan 'conditioning' teriminin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Aversif koşullanma ile karıştırılır; aversif koşullanmada koşulsuz uyarıcı ceza veya kaçınılan caydırıcı bir unsurken, iştahsal koşullanmada uyarıcı ödüllendirici ve yaklaşma motive edicidir.