İyiliksever-etkinlik Önyargısı
Beneffectance
Tanım
Bireylerin geçmişteki eylemlerine dair anılarını, kendilerini hem ahlaki açıdan iyi niyetli hem de işlevsel olarak yetkin ve başarılı gösterecek biçimde sistematik olarak çarpıtma eğilimidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir grup girişimcinin başarısızlıkla sonuçlanan ortak bir projeden aylar sonra bahsederken, piyasa koşullarını suçlamaları ancak projenin ilk aşamasındaki stratejik hamlelerini 'kusursuz birer öngörü' olarak hatırlamaları bu durumun tipik bir yansımasıdır.
Derin Analiz
Anthony G. Greenwald tarafından bilişsel psikoloji ve benlik kuramları literatürüne kazandırılan beneffectance, pozitif yanılsamaların (positive illusions) temel yapı taşlarından biridir. Bilişsel sistem, benlik saygısını (self-esteem) korumak ve sürdürmek adına otobiyografik belleği taraflı bir süzgeçten geçirir. Bu mekanizma bir patoloji değil, adaptif bir savunma mekanizmasıdır; birey geçmiş başarılarını abartırken başarısızlıklarının sorumluluğunu dışsal etkenlere yükler, böylece hem öz-yetkinlik (self-efficacy) algısını hem de ahlaki tutarlılığını muhafaza eder.
Etimoloji
İngilizce 'benevolence' (iyilikseverlik, hayırseverlik; Latince 'benevolentia') ve 'effectiveness' (etkinlik, etkililik; Latince 'effectivus') sözcüklerinin portmanteau (birleşim) formudur.
Karıştırmayın
Narsisizm ile karıştırılabilir; ancak narsisizm kalıcı bir kişilik özelliği ve grandiyöziteyi içerirken, beneffectance her sağlıklı bireyin benlik saygısını korumak için kullandığı evrensel bir bellek çarpıtma mekanizmasıdır.