Geriye Doğru Koşullama
Backward Pairing
Tanım
Klasik koşullama prosedüründe, koşulsuz uyarıcının (US) koşullu uyarıcıdan (CS) önce sunulduğu temporal eşleştirme dizisidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir laboratuvar deneyinde fareye önce şok (US) verilir, şok kesildikten hemen sonra bir ışık (CS) yakılır. Bu dizilim sürekli tekrarlandığında, fare ışık uyarıcısını bir tehlike sinyali olarak değil, aksine şokun bittiğini ve güvenli döneme girildiğini bildiren ayırt edici bir işaret olarak öğrenir.
Derin Analiz
Öğrenme psikolojisinde klasik koşullamanın zamansal parametreleri, edinim hızını ve yönünü doğrudan belirler. Geriye doğru koşullama paradigmasında, önce et gibi biyolojik olarak güçlü bir koşulsuz uyarıcı verilir, ardından zil gibi nötr bir uyarıcı sunulur. Pavlovyen perspektifte bu dizilim, uyarıcılar arası öngörülebilirliği tersine çevirir. Genellikle geleneksel ileriye doğru eşleşmeye kıyasla (önce CS, sonra US) koşullu yanıtın edinimi oldukça zordur veya hiç gerçekleşmez. Hatta bazı durumlarda koşullu uyarıcı, koşulsuz uyarıcının güvenli bir göstergesi (inhibitory stimulus) haline gelebilir; yani organizma US'nin artık gelmeyeceğini bu uyarıcı üzerinden öğrenir.
Etimoloji
İngilizce 'backward' (geriye doğru, ters yönlü) ve 'pairing' (eşleştirme, ikili eşleme) kelimelerinin birleşiminden oluşan, klasik koşullama terminolojisine ait teknik bir bileşiktir.
Karıştırmayın
İleriye doğru koşullama (forward conditioning) ve eşzamanlı koşullama (simultaneous conditioning) ile karıştırılır. Temel fark, uyarıcıların zamansal sunum sırasıdır; geriye doğru dizilimde US her zaman CS'den önce gelir.