Bileşensel Alt Teori
Componential Subtheory
Tanım
Sternberg'in üçlü zeka kuramının insan zekasındaki bilgi işleme süreçlerini açıklayan; üst-bileşenler, performans bileşenleri ve bilgi edinme bileşenlerinden oluşan alt teorisidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Karmaşık bir istatistiksel veri analiz problemini çözen bir araştırmacı; öncelikle hangi analitik testin uygulanacağını planlar ve süreci denetler (üst-bileşen), ardından yazılım aracılığıyla formülleri ve hesaplamaları fiilen yürütür (performans bileşeni) ve bu süreçte daha önce bilmediği yeni bir algoritmanın mantığını kavrayarak hafızasına kayder (bilgi edinme bileşeni).
Derin Analiz
Bileşensel alt teori, bireyin içsel zihinsel dünyasını ve dış dünyadan gelen bilgileri işleme mekanizmalarını inceler. Robert Sternberg'in üçlü zeka kuramının (triarchic theory of intelligence) analitik boyutunu oluşturur. Geleneksel psikometrik zeka testlerinin ölçmeye çalıştığı akademik ve soyut zeka kapasitesinin bilişsel altyapısını detaylandırır. Teori; strateji planlamayı ve denetlemeyi sağlayan üst-bileşenleri (metacomponents), problemin çözümünü fiilen gerçekleştiren yürütücü süreçleri (performance components) ve yeni bilgilerin kodlanıp öğrenilmesini sağlayan bilgi edinme bileşenlerini (knowledge-acquisition components) hiyerarşik bir yapıda ele alır.
Etimoloji
Latince 'componere' (bir araya getirmek, oluşturmak) fiilinden türetilen 'component' (bileşen) sözcüğü ile Yunanca 'hypo' (alt) ve theoria (gözlem/inceleme) kelimelerinin birleşiminden meydana gelmiştir.
Karıştırmayın
Aynı kuramın diğer ayakları olan deneyimsel (yekpare/yaratıcı) alt teori ve bağlamsal (pratik) alt teori ile sıklıkla karıştırılır; bileşensel alt teori dış dünyaya uyum sağlamaktan ziyade saf bilgi işleme ve problem çözme mekanizmalarına odaklanır.