Aktivasyon-elaborasyon
Activation–elaboration
Tanım
Bellekte depolanan kavramların aktivasyon düzeyleri ile elaborasyon (detaylandırma ve işleme) derecelerine göre çeşitlilik gösterdiğini savunan ikili-süreç bellek teorisidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir tıp öğrencisinin 'miyokard enfarktüsü' kavramını sadece ezberlemesi (düşük elaborasyon, ani aktivasyon) ile bu kavramı kalbin anatomisi, koroner arterlerin tıkanıklık mekanizmaları, risk faktörleri ve hasta semptomlarıyla zihinsel bir ağ içinde harmanlaması (yüksek elaborasyon) arasındaki farktır. İkinci durumda bilgi, uzun süreli bellekte çok daha dirençli ve işlevsel bir yapı kazanır.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve bellek mimarisi bağlamında bu model, bilginin kodlanması ve geri çağrılması süreçlerinde iki ayrı ama birbirini tamamlayan mekanizmanın işletildiğini öne sürer. Aktivasyon, bellekteki bir iz tabakasının veya düğümün (node) eşik değerini aşarak erişilebilir hale gelmesini (yayılıcı aktivasyon süreci) ifade ederken; elaborasyon, bu bilginin mevcut yapılarla ne kadar derinlemesine ilişkilendirildiğini, semantik ağ içinde ne kadar zenginleştirildiğini ve detaylandırıldığını inceler. Bilginin kalıcılığı ve esnekliği, yalnızca ne kadar aktive edildiğine değil, aynı zamanda ne kadar ayrıntılı işlendiğine de bağlıdır.
Etimoloji
Latince 'activus' (etkin, faal) kökünden türetilen 'aktivasyon' ile Latince 'elaborare' (özenle işlemek, geliştirmek, 'ex-' [dışarı] + 'labor' [çalışma, emek]) fiilinden türetilen 'elaborasyon' kelimelerinin birleşimidir.
Karıştırmayın
Yalnızca 'Kodlama Özgülüğü Prensibi' veya basitçe 'Yayılıcı Aktivasyon Modeli' ile karıştırılabilir; ancak bu teori aktivasyonun ötesinde niteliksel bir işleme derinliğini (elaborasyon) denkleme dahil etmesiyle ayrışır.