Bilişsel Küme
Cognitive Set
Tanım
Bireyin benlik ve dış dünya ile ilgili kavram kümelenmelerine dayalı olarak, bir durumu önceden belirlenmiş bir biçimde anlamlandırma ve yorumlama eğilimi.
Örnek Vaka / Uygulama
Sosyal ortamlarda dışlanacağına dair güçlü bir bilişsel kümeye sahip olan bir danışan, iş arkadaşının kendisini koridorda selamlamadan geçmesini 'benimle konuşmak istemiyor, beni değersiz buluyor' şeklinde yorumlar ve bu durum kişinin o kişiyle iletişimden kaçınmasına yol açar.
Derin Analiz
Bilişsel küme, zihinsel şemaların ve erken dönem uyumsuz ya da uyumlu inançların dinamik bir organizasyonudur. Bireyin dışarıdan gelen uyaranları işleme sürecinde filtre görevi görerek algısal çarpıtmaları veya doğrulama yanlılıklarını tetikleyebilir. Bilişsel esneklik ile ters orantılı bir yapı sergiler; aşırı katılaşmış bilişsel kümeler, kişinin yeni çevresel ipuçlarına uyum sağlamasını güçleştirerek patolojik döngülerin (depresif ruminasyonlar, kaygı temelli kaçınma davranışları vb.) sürdürülmesinde kritik bir rol oynar. Bilişsel modelleme ve yapılandırma süreçlerinde, bu kümelerin tespiti ve esnetilmesi terapötik değişimin merkezinde yer alır.
Etimoloji
Latince 'cognitio' (bilme, tanıma, öğrenme) ve 'set' kelimesinin eski Germen dillerindeki 'setjan' (yerleştirmek, konumlandırmak, sabitlemek) köklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Zihinsel Set (Mental Set) ile sıkça karıştırılır; zihinsel set daha çok geçmiş deneyimlere dayanarak belirli bir problemi çözmek için kullanılan otomatikleşmiş prosedürel yaklaşımları ifade ederken, bilişsel küme benlik algısını ve dünya görüşünü kapsayan daha geniş, kalıcı bir algısal ve kavramsal çerçevedir.