Bitişiklik Çağrışımı
Contiguity Of Association
Tanım
İki uyarıcının ya da olayın zaman veya mekân olarak birbirine yakın (bitişik) deneyimlenmesi durumunda, zihinde birbiriyle ilişkilendirilerek çağrıştırılmasını ifade eden temel öğrenme ilkesi.
Örnek Vaka / Uygulama
Pavlov'un köpeksel klasik koşullama deneyinde zil sesinin hemen ardından et verilmesi, zil sesi ile yiyecek arasındaki zamansal bitişiklik sayesinde köpeğin zihninde bir çağrışım oluşturması ve köpeğin zilin sesiyle salya salgılaması.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve davranışçı psikoloji bağlamında bitişiklik çağrışımı, klasik ve edimsel koşullamanın temel yapı taşını oluşturur. Zihnin, ardışık ya da eşzamanlı uyarıcıları temporal (zamansal) ve uzamsal (mekânsal) yakınlıkları oranında birbirine bağlama eğilimini inceler. Nörofizyolojik düzeyde bu durum, uzun süreli potansiyasyon (LTP) mekanizmalarıyla açıklanır; aynı anda veya çok kısa aralıklarla ateşlenen sinaptik yollar arasındaki bağlar güçlenir ve bu da bir uyarıcının diğerini otomatik olarak akla getirmesini sağlar.
Etimoloji
Latince 'contiguitas' (yakınlık, bitişiklik) ve 'associatio' (birleştirme, ilişkilendirme) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. Kökeni Aristoteles'in 'bellek ve hatırlama' üzerine kurduğu ilkçözümleme ilkelerine (bitişiklik, benzerlik, zıtlık) dayanır.
Karıştırmayın
Benzerlik çağrışımı (law of similarity) ile sıklıkla karıştırılır; benzerlikte uyarıcılar niteliksel ortaklıklar üzerinden bağlanırken, bitişiklikte temel etken zaman ve mekân yakınlığıdır.